Reklama

Niedziela w Warszawie

Hobbit, czyli chrześcijaństwo jak powietrze

Niedziela warszawska 2/2013, str. 4-5

[ TEMATY ]

J. R. R.Tolkien

MATERIAŁY PRASOWE

Kadr z filmu „Hobbit. Niezwykła podróż” w reż. Petera Jacksona

Profesor sprawdzał wypracowania studentów. Nie było to zajęcie zbyt zajmujące, więc trochę się nudził. W pewnej chwili trafił między zapisanymi kartkami na jedną pustą. Położył ją przed sobą i napisał zdanie: „W pewnej norze ziemnej mieszkał sobie pewien hobbit”. To zdanie zmieniło światową literaturę. A dokładnie - dokonała tego książka, którą profesor dopisał do tego zdania, zatytułowana „Hobbit, czyli tam i z powrotem”, oraz jej kontynuacja, trylogia „Władca pierścieni”.

Profesorem był angielski lingwista z Oksfordu John Ronald Reuel Tolkien. Przy okazji premiery filmu Petera Jacksona „Hobbit. Niezwykła podróż” warto przypomnieć postać człowieka, który wymyślił hobbitów, i jego powieści. O „Władcy pierścieni”, swojej najbardziej znanej książce, Tolkien napisał w liście do przyjaciela, ks. Roberta Murraya, że jest ona „zasadniczo dziełem religijnym i katolickim; początkowo niezamierzenie, lecz w poprawkach świadomie”.

Katolickie smoki?

Katolicka książka, w której bohaterami są krasnoludy, elfy i smoki? A nieliczni występujący w niej ludzie nigdy się nie modlą ani nie wspominają o Bogu? Takie historie nasuwają skojarzenia nie z teologią, co raczej ze współczesnymi grami komputerowymi albo filmami fantasy, które często wyrastają z wartości obcych chrześcijaństwu. Trzeba jednak pamiętać, co było pierwsze.

Reklama

Fantastyczność, która niewątpliwie jest obecna w książkach Tolkiena, w fantasy oderwała się od swojego pierwowzoru i poszybowała często (nie zawsze) w zgoła innym kierunku i ku zupełnie innym ideom. Nie można za to winić Tolkiena, podobnie jak nie można go obarczać winą na to, że jego książki stały się kultową lekturą hipisów i komunizujących studentów, a podczas rewolty w 1968 r. w USA na zbuntowanych kampusach można było zobaczyć hasła typu: „Gandalf na prezydenta”. Pora, żeby powieści Tolkiena doczekały się właściwej interpretacji, taką zasłużenie cieszą się „Opowieści z Narni” C. S. Lewisa. Zresztą Lewis - przyjaciel Tolkiena - właśnie jemu zawdzięczał swoje nawrócenie, a książki obydwu panów powstawały dzięki wzajemnej inspiracji. Zdaniem brytyjskiego badacza twórczości Tolkiena, Josepha Pearce’a, chrześcijaństwo jest obecne w Tolkienowskim Śródziemiu bardziej nawet niż w Narni. Jest jak powietrze - tak wszechobecne, że może być niezauważone.

Czteroletni konwertyta

J. R. R. Tolkien urodził się w 1892 r. w anglikańskiej rodzinie. Jego ojciec umarł, kiedy przyszły pisarz miał cztery lata. Niedługo później matka przeszła razem z obydwoma synami na katolicyzm. Po śmierci matki, prześladowanej przez rodzinę z powodu zmiany wyznania, był wychowywany przez księdza katolickiego i wyrósł w atmosferze głębokiej wiary. Sam potem tę wiarę żarliwie pielęgnował, często korzystał z sakramentów i do końca życia codziennie odmawiał brewiarz po łacinie. Skłonił do przejścia na katolicyzm przyszłą żonę, z którą potem przeżył przykładnie aż do jej śmierci 64 lata, wychował po katolicku czworo dzieci (jeden z synów został księdzem), przyczynił się też do nawróceń kilkorga przyjaciół.

Tolkien mówił o sobie żartobliwie, że jest hobbitem. Cenił proste, wesołe życie, lubił dobre jedzenie (byle nie z lodówki!) i fajkę. Kochał przyrodę, nie cierpiał „ery mechanicznej”, której nastanie obserwował. Nie znosił imperializmu (dlatego mówił o sobie, że jest mieszkańcem Anglii, ale nie Wielkiej Brytanii) i bezkrytycznego dążenia do bliżej nieokreślonego „postępu”. Duży wpływ miało na niego doświadczenie okrucieństwa I wojny światowej, w której brał udział.

Reklama

Bestseller na dobranoc

Zdanie o hobbicie i jego norce, nabazgrane przez Tolkiena podczas odrabiania uniwersyteckiej pańszczyzny, nie spłynęło na niego z zaświatów. Ten miłośnik i znawca języków północnoeuropejskich (władał dwudziestoma sześcioma, m.in. np. walijskim, fińskim, islandzkim, podobno także polskim) i tworzonych w tych językach eposów, miał oryginalne hobby - nie tylko czytał stare sagi i pieśni, ale również tworzył własne dzieła w dawnych mowach. Jeszcze na studiach wpadł na pomysł, żeby na podstawie różnych języków stworzyć nowy - język elfów. Wymyślił słowa, ale również gramatykę i pismo. Do tego „dorzucił” cały świat, który nazwał Śródziemiem - z jego genezą, mitologią, poezją, geografią i zaludniającymi je stworzeniami: ludźmi i nieludźmi.

Książkę wydano drukiem dopiero po śmierci autora jako „Silmarillion”. To dzieło jest niezbędne do zrozumienia, o co tak naprawdę chodzi w powieściach Tolkiena, ale raczej nie należy do łatwych. Gdyby nie „Hobbit” i „Władca pierścieni”, „Silmarillion” pewno nie pozostałby niczym więcej niż zbiorem odręcznych notatek z błyskotliwej zabawy lingwistycznej, którą prowadził w wolnych chwilach pewien ekscentryczny naukowiec.

Najbardziej popularnego na świecie pisarza zrobiły z Tolkiena własne dzieci - zauważa biograf, Paolo Gulisano w książce „Mit i łaska”. Po prostu Tolkien opowiadał dzieciom na dobranoc historię o hobbicie Bilbo Bagginsie, który wyruszył ze spokojnej, zielonej wioski Shire na wielką wyprawę. Niziołek w towarzystwie trzynastu krasnoludów oraz czarodzieja Gandalfa dotarł do Samotnej Góry, gdzie wspólnie stawili czoło smokowi Smaugowi i zdobyli pilnowany przez niego skarb. Ojciec-gawędziarz opowiedział kiedyś te historie przyjaciołom, a ci zasugerowali mu wydanie tej historii drukiem. Kiedy książka się ukazała w 1936 r., czytelnicy szybko ją docenili i prosili o więcej. „Władca pierścieni” wyszedł prawie 20 lat później.

Droga Krzyżowa z pierścieniem

Element religijny w książkach Tolkiena to trzy różne, ale wzajemnie powiązane sfery: wewnętrzny konflikt dobra i zła, bezinteresowna ofiara, oraz odwieczne pytanie o czas i wieczność, a szczególnie o życie i śmierć.

Zalążki tych tematów widać już „Hobbicie”, ale najbardziej zostały one rozwinięte we „Władcy pierścieni”. Zło jest u Tolkiena wyłącznie brakiem dobra. Samo nie potrafi tworzyć, a jedynie psuje rzeczy już istniejące. Najbardziej odrażające istoty - orki były kiedyś pięknymi elfami, które oddały się na służbę złu. Potwory powołane do życia przez złego czarodzieja Sarumana nie są tak naprawdę niczym nowym, lecz jedynie skarlałą wersją już istniejących mieszkańców Śródziemia albo ich mieszanką.

Dobro jest znacznie ciekawsze. Czarodziej Gandalf Szary to archetypiczna prefiguracja obdarzonego mocą proroka albo patriarchy, który nieświadomym ludziom przynosi obietnicę Królestwa. Kiedy indziej przypomina Chrystusa - gdy ginie w obronie przyjaciół, walcząc z prastarym potworem ciemności Balrogiem, a potem w tajemniczy sposób powraca, obdarzony większą siłą i mądrością, już jako Gandalf Biały.

Typem Chrystusa jest także Aragorn - włóczęga pochodzący z królewskiego rodu. Jego wędrówka uosabia mit o wygnanym i powracającym Królu. Jednak natura mesjańska najpełniej objawia się w głównym bohaterze „Władcy pierścini” - Frodo Bagginsie, bratanku Bilba z pierwszej powieści. Wszyscy hobbici obrazują wzniosłość pokory, a ich wymuszona odwaga to prawdziwe studium heroizmu.

Wędrówka Froda i Sama do mroków Mordoru, żeby zniszczyć niebezpieczny pierścień, to w istocie - jak pisze Joseph Perce - mistyczna Via Dolorosa. Hobbiści dźwigają pierścień, który jest symbolem i źródłem wszelkiego zła, niczym krzyż. „Jak Jezus, Frodo wchodzi w sam środek królestwa nieprzyjaciela, aby go pokonać. I jak On jest słaby i bezbronny, ale ostatecznie okazuje się silny i nieprzezwyciężony, ponieważ odmawia użycia metod swojego wroga” - pisze Pearce.

Zdaniem biografa jeśli podąża się uważnie za Drużyną Pierścienia do głębin Mordoru i z powrotem, można ujrzeć fascynującą prawdę, a może nawet - najbardziej fascynującą Prawdę. Poszukiwanie sensu tej powieści może się wówczas okazać pielgrzymką. To wędrówka zaczyna się od pewnej nory ziemnej, w której mieszkał pewien hobbit.

2013-01-10 14:10

Ocena: +1 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Autor „Władcy pierścieni” był głęboko wierzącym katolikiem

[ TEMATY ]

J. R. R.Tolkien

PBoGS-Foter-CC-BY-SA

Na całym świecie znane i chętnie czytane są książki „Władca pierścieni”, czy „Hobbit”, ale niewielu z nas wie, że ich autor, J.R.R. Tolkien, był głęboko wierzącym katolikiem. Rozmowę na temat wiary tego znanego pisarza przeprowadził tygodnik archidiecezji wiedeńskiej „Der Sonntag” z filozofem i znawcą Tolkiena, Thomasem Fornet-Ponse z okazji wchodzącego 20 lipca na ekrany kin europejskich, również w Polsce, biograficznego filmu „Tolkien”. Film opowiada o dzieciństwie i latach młodości światowej sławy pisarza.

Wiara katolicka odgrywała wielką rolę w życiu Tolkiena, podkreślił Fornet-Ponse dodając, że przejawiało się to m.in. w regularnym uczęszczaniu do kościoła. O wielkim znaczeniu, jakie miała dla niego Eucharystia, świadczą także listy Tolkiena. To przesiąknięcie wiarą miało też duży wpływ na życie rodzinne pisarza: jego najstarszy syn został księdzem katolickim.

Tolkien świadomie zdecydował, że choć jest człowiekiem głęboko wierzącym, w swoich dziełach nie będzie eksponował wyraźnie treści chrześcijańskich, powiedział znawca jego życia i twórczości. Mimo to całość jego twórczości współgra z podstawowymi zasadami teologicznymi. I tak, w swoim głównym dziele „Władca pierścieni” w fascynujący sposób ukazuje walkę dobra ze złem. Zło uosabiają w książce postaci Melkora/Morgotha (przekleństwo Śródziemia) i Saurona. Jak tłumaczył Fornet-Ponse, zło ukazane u Tolkiena nie może działać kreatywnie, ale tylko destrukcyjnie i deformująco. Ostatecznie jednak zwycięża dobro.

Amerykański film biograficzny z 2019 r. w reżyserii Dome’a Karukoskiego opowiada o wczesnym życiu brytyjskiego profesora J.J.R. Tolkiena, autora powieści „Hobbit, czyli tam i z powrotem” oraz „Władca Pierścieni”. W rolę tytułową wcielił się brytyjski aktor Nicholas Hoult. W filmie „Tolkien” życie religijne pisarza jest niemal niezauważone. Ukazano jednak, że kiedy 12-letni Tolkien został sierotą, zaopiekował się nim ksiądz katolicki, który zadbał o to, żeby chłopiec mógł uczęszczać do elitarnej szkoły. Główny wątek filmu koncentruje się wokół miłości Tolkiena do starszej od niego o trzy lata Edith Bratt, z którą się później ożenił. Film miał światową premierę 3 maja 2019 r., można go oglądać również w kinach w całej Polsce.

John Ronald Reuel Tolkien urodził się w 1892 r. Od wczesnej młodości interesował się językami obcymi oraz mitami. Brytyjski pisarz był profesorem filologii klasycznej i literatury staroangielskiej na uniwersytecie w Oxfordzie. Trylogią „Władca pierścieni” (1954), której akcja rozgrywa się w mitycznym świecie Śródziemia, spopularyzował literaturę fantastyczną. Zmarł w 1973 r. w Londynie.

CZYTAJ DALEJ

Sejm wybrał trzech członków państwowej komisji ds. wyjaśniania przypadków pedofilii - gremium w komplecie

2020-07-15 19:15

[ TEMATY ]

sejm

komisja ds. pedofilii

Adobe.Stock.pl

Posłowie wybrali w środę wieczorem trzech członków państwowej komisji ds. wyjaśniania przypadków pedofilii.

Z ramienia Sejmu RP w siedmioosobowym gremium zasiądą rekomendowani przez Prawo i Sprawiedliwość Hanna Elżanowska i Andrzej Nowarski oraz Barbara Chrobak, zgłoszona przez Krajową Radę Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym.

Nad kandydaturami głosowano w porządku alfabetycznym. Pierwotnie decydowała większość 3/5 głosów, nikt jednak nie uzyskiwał w tej formule takiego poparcia. Marszałek Sejmu Elżbieta Witek zarządzała zatem kolejno głosowanie zwykłą większością głosów.

W pierwszej turze takiej formuły głosowania (przeplatanej następnie powrotem do formuły 3/5 głosów) wybrano jedynie Barbarę Chrobak (219 głosów), w drugiej Hannę Elżanowską (230), a w trzeciej Andrzeja Nowarskiego (225).

Barbara Chrobak jest wieloletnim pracownikiem Prokuratury Regionalnej w Katowicach oraz biegłą sądową z zakresu kryminalistycznych badań dokumentów, na liście biegłych Sądu Okręgowego w Katowicach. Pełni funkcję Zastępcy Przewodniczącego Rady Głównej Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury. W 2020 r. reprezentowała Rzecznika Praw Dziecka. Powołała do życia i prowadzi Fundację „Dobro Dziecka Cel Najwyższy”, której cele ukierunkowane są na pomoc dzieciom i rodzinom doświadczonym przez los.

Hanna Elżanowska jest psychologiem, psychoterapeutą, seksuologiem, wieloletnim pracownikiem Instytutu Psychologii KUL JP II. Jest biegłym sądowym w sprawach z udziałem dzieci i młodzieży, specjalistą z zakresu pomocy dzieciom wykorzystywanym seksualnie. Ukończyła studia podyplomowe z zakresu seksuologii klinicznej w Warszawskim Uniwersytecie Medycznym oraz liczne staże i szkolenia specjalistyczne z zakresu psychoterapii, opiniowania sądowego i diagnozy psychologicznej m.in. w Warszawie, Krakowie, Modenie, Belgii oraz Barcelonie.

Andrzej Nowarski jest radcą prawnym z 15-letnim doświadczeniem zawodowym. Ukończył Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz studia LL.M. na uniwersytecie Queen Mary University of London. Jest także absolwentem studiów podyplomowych na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Został wpisany na listę radców prawnych, prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Warszawie. Zdobywał doświadczenie zawodowe w renomowanych kancelariach w Warszawie. Pełnił funkcje nadzorcze w organach nadzoru spółek kapitałowych. Obecnie świadczy usługi doradztwa prawnego w ramach indywidualnej praktyki radcowskiej.

Członkowie wybrani przez Sejm uzupełnili skład siedmioosobowej komisji jako ostatni. Wcześniej jej członkami zostali: powołana przez Prezesa Rady Ministrów b. działaczka opozycji i nauczycielka Elżbieta Malicka, psycholog Justyna Kotowska (rekomendowana przez Prezydenta RP), dr hab. Błażej Kmieciak (powołany przez Rzecznika Praw Dziecka) oraz sędzia w stanie spoczynku Agnieszka Rękas (powołana przez Senat RP).

Celem państwowej komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15 ma być wyjaśnianie przypadków wykorzystywania seksualnego małoletnich we wszystkich środowiskach społecznych.

Jej zadaniem będzie m.in. identyfikacja zaniedbań i zaniechań organów państwa, a także organizacji pozarządowych, podmiotów i instytucji prowadzących działalność edukacyjną, wychowawczą, opiekuńczą, kulturalną i związaną z kulturą fizyczną, wypoczynkiem i leczeniem.

Zgodnie z obowiązującą od 26 września ub. roku ustawą o państwowej komisji, do jej zadań ma też należeć m.in. wydawanie postanowień o wpisie do Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym, zawiadamianie odpowiednich organów o podejrzeniu popełnienia przestępstwa pedofilii, ale także o przypadkach niezawiadomienia właściwego organu o podejrzeniu przestępstwa pedofilii.

Współpracę z państwową komisją deklaruje od początku Kościół. - Gdy komisja faktycznie powstanie i zacznie działać, i gdy będą takie oczekiwania pod adresem Kościoła, to w miarę możliwości i posiadanych narzędzi będziemy z nią współpracować - mówił w wywiadzie dla KAI w grudniu ub. roku abp Wojciech Polak, prymas Polski i delegat KEP ds. ochrony dzieci i młodzieży.

Komisja ma być organem niezależnym od innych organów władzy państwowej. Jej członkiem nie mógł zostać poseł, senator, poseł do Parlamentu Europejskiego czy m.in. urzędnik samorządowy lub członek partii politycznej. W jej skład mogła natomiast zostać powołana osoba, która m.in. ma obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw publicznych, posiada pełną zdolność do czynności prawnych, nie była prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Ponadto posiada tytuł doktora habilitowanego lub tytuł profesora, jest nauczycielem akademickim oraz posiada wyższe wykształcenie prawnicze, medyczne, psychologiczne lub pedagogiczne, a także cieszy się nieposzlakowaną opinią.

Podmiotami uprawnionymi do zgłaszania kandydatów były Naczelna Rada Adwokacka, Krajowa Rada Radców Prawnych, Krajowa Rada Sądownictwa, Krajowa Rada Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym, Naczelna Izba Lekarska oraz Krajowa Izba Psychologów.

Kandydatury do komisji mogły też zgłaszać organizacje pozarządowe, których zadania statutowe przez okres co najmniej 2 lat obejmowały działania związane z prawami dzieci, w szczególności z ochroną praw dzieci i przeciwdziałaniem przemocy, w tym przemocy seksualnej.

Pierwszy raport z działalności komisji miał się ukazać do września br., czyli w rok po uchwaleniu ustawy, lecz nowelizacja dokonana ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 przesunęła ten termin. Pierwszy raport komisja ma opracować i udostępnić w terminie roku od dnia powołania jej składu.

CZYTAJ DALEJ

Belgia/ Zmarł J.J.Lionel, piosenkarz, który śpiewał słynne "Kaczuszki"

2020-07-15 19:59

[ TEMATY ]

piosenka

śmierć

Belgia

piosenkarz

indonewyork.pl

J.J.Lionel, belgijski piosenkarz, który w latach 80. śpiewał słynne "Kaczuszki", zmarł we wtorek w Comines-Warneton w wieku 72 lat - podały w środę media. Bez piosenki tej i charakterystycznego tańca nie mogły się obyć się wesela czy uroczystości rodzinne w wielu krajach.

J.J.Lionel (prawdziwe nazwisko Jean-Jacques Blairon) na Facebooku pozował z żółtą plastikową kaczką. Według belgijskiej gazety "L'Avenir" około 3,5 mln płyt z utworem "La danse des Canards" zostało sprzedanych po nagraniu piosenki w 1981 roku.

Piosenkę napisał belgijski autor tekstów Eric Genty. Ponieważ J.J.Lionel "nie był ani autorem, ani kompozytorem piosenki, nie uczyniła go ona bogatym człowiekiem" - podkreślił belgijski dziennik "L'Avenir".

Taniec wykonywany w rytm skocznej melodii na wielu weselach szybko przekroczył granice, od Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, do Rosji przez Izrael, Estonię i Holandię. Był też bardzo modny swego czasu w Polsce.
(PAP)

jo/ kar/

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję