W zlaicyzowanym świecie wyznawca Chrystusa staje przed koniecznością nie tylko wyznawania wiary, lecz także odczuwa konieczność głębszego jej uzasadnienia. Czyni to zwykle, opierając się na wiadomościach przyswojonych na lekcjach religii w szkole, które okazują się jednak niewystarczające. Wiara wymaga pogłębienia, przyzywa więc teologię, bez której pozostałaby na poziomie katechizmu. Teologia jest próbą naukowego wnikania w rzeczywistość chrześcijańskiej wiary. „Dla człowieczeństwa człowieka nieodzowne jest uprawianie filozofii i teologii jako poszukiwania prawdy i otwarcia się na nią” (kard. Joseph Ratzinger). Teologia ma zadanie i niepowtarzalną szansę: budzić wiarę tych, którzy degradują ją do rangi irracjonalnego, czysto uczuciowego doświadczenia i z łatwością zwalniają się z wnikania w jej treść.

To ważne zadanie spełniają dziś „Częstochowskie Studia Teologiczne”. Jest to naukowy periodyk archidiecezji częstochowskiej, wydawany od 1972 r. Przez 40 już lat rocznik teologiczny pozostaje na usługach wspólnoty wierzących, starając się im pomóc w głębszym odczytaniu treści Bożego przekazu. W najnowszym, 40. tomie, liczącym 274 strony, zostały zamieszczone m.in. referaty z sympozjum zorganizowanego w ubiegłym roku przez częstochowski oddział Polskiego Towarzystwa Teologicznego z okazji 50-lecia otwarcia II Soboru Watykańskiego. Referentami sympozjum byli: abp Zygmunt Zimowski („Kościół i powołanie człowieka”), abp Wacław Depo („Dekret «Inter mirifica» jako soborowy impuls dla ewangelizacji przez środki społecznego przekazu”), ks. Janusz Królikowski („Teologia wiary w Konstytucji «Dei Verbum» II Soboru Watykańskiego”), ks. Teofil Siudy („Maryjny wymiar Kościoła według Konstytucji dogmatycznej «Lumen gentium»”), o. Piotr Polek OSPPE („Posoborowa reforma liturgii eucharystycznej według zaleceń zawartych w «Sacrosanctum Concilium»”) i ks. Jerzy Bielecki („Współodpowiedzialność Kościoła za wychowanie młodego pokolenia jako przesłanie wypływające z deklaracji o wychowaniu chrześcijańskim «Gravissimum educationis»”).

Tematyka soborowa przewija się przez wszystkie tomy częstochowskich studiów. Setki artykułów zamieszczonych w kolejnych rocznikach przybliżają cenny depozyt nauki chrześcijańskiej wiary. Sobór Watykański II wciąż jest punktem orientacyjnym na drodze Kościoła. Stąd konieczny jest powrót do jego treści. Odniesienie się do nich chroni bowiem przed skrajnościami „anachronicznych nostalgii i gonienia do przodu, i pozwala na uchwycenie nowości w ciągłości” (Benedykt XVI). Częstochowski rocznik stoi na straży przekazywania nieskażonej nauki katolickiej i stara się, aby została ona pogłębiona i przedstawiona w sposób odpowiadający potrzebom naszych czasów. Odpowiada więc na wezwanie płynące z Roku Wiary, by „zintensyfikować refleksję na temat wiary, aby pomóc wszystkim wierzącym w Chrystusa w stawaniu się bardziej świadomymi i ożywić ich przywiązanie do Ewangelii, zwłaszcza w okresie głębokich przemian, jakie ludzkość przeżywa obecnie” („Porta fidei”, 8).

Oprócz materiałów z sympozjum najnowszy tom częstochowskiego rocznika zawiera 11 artykułów, których autorami są częstochowscy teologowie duchowni i świeccy. Podejmują oni aktualne tematy z zakresu teologii biblijnej, dogmatycznej, ekumenicznej, moralnej, pastoralnej, historii i katechetyki. 40. tom „Studiów...” kończy zapis wspomnień o zmarłych w ostatnim czasie członkach Towarzystwa Teologicznego.

Po 40 latach „Częstochowskie Studia Teologiczne” stają wobec nowych wyzwań. W dobie takich zagrożeń, jak: analfabetyzm religijny, relatywizm moralny, subiektywizm i fideizm w dziedzinie wiary, czasopismo teologiczne musi pisać nie tylko o tym, w co wierzą katolicy, ale i dlaczego w to wierzą. Pomaga im w stawaniu się bardziej świadomymi wiary. Jeśli zwolnimy się z poznawania najistotniejszych treści wiary, ta może stać się tylko zwyczajem, mglistym uczuciem religijnym lub zabobonem. Trudno jest żyć w zgodzie z wiarą, jeśli się jej nie zna. Częstochowski periodyk jest więc skutecznym narzędziem w nabywaniu solidnej formacji teologicznej.