Co zwróciło moją uwagę w sprawie ogrzewania podłogowego? Oczywiście, wykorzystanie prostych praw fizyki, jak np. fakt, że ciepłe powietrze się unosi czy że ciepło lepiej się rozchodzi od dużej powierzchni grzewczej niż od punktowej. Podobnie jest w technologii paneli, w której wykorzystywane jest promieniowanie podczerwone. Słońce również wykorzystuje promieniowanie, aby ogrzać naszą planetę, i nie potrzebuje do tego żadnego nośnika energii – jak woda czy powietrze. To takie naśladowanie natury w tym, w czym jest najlepsza.

Ogrzewanie promieniowaniem podczerwonym

Z fizyki znamy trzy sposoby przekazywania ciepła: przewodzenie, konwekcja i interesujące nas w tej chwili promieniowanie. Ciepło jest wysyłane w postaci promieniowania podczerwonego, a do tego powietrze nie jest potrzebne. Bezpośrednio ogrzewane są ściany i meble – także ludzie. Podobna sytuacja występuje w mroźny słoneczny dzień. Chociaż powietrze ma temperaturę dużo poniżej zera, to świecące słońce sprawia, że odczuwalnie jest cieplej. Wystarczy jednak gruba chmura, aby znów poczuć, jaka naprawdę jest temperatura otoczenia.

Oto cały trik w ogrzewaniu promiennikami: równomierne ogrzewanie ścian, podłóg, przedmiotów oraz ludzi, aby odczucie komfortu cieplnego uzyskać w niższej temperaturze, niż to miałoby miejsce np. przy ogrzewaniu konwekcyjnym. Każdy panel grzewczy ujęty jest w ramkę, która zamyka wszystko w elegancką całość. Dodatkowo producent na szkle może umieścić pejzaż, zdjęcie rodzinne i wszystko inne, co sobie tylko klient wymarzy. Nie zmienia to faktu, że panel grzewczy to w uproszczeniu grzałka elektryczna o znacznej powierzchni w ładnej oprawie. Nie ma tu pomysłów ani technologii z kosmosu, a cała filozofia polega na takim skonstruowaniu grzałki oraz doborze takiego materiału grzewczego, by jak najwięcej zużytego prądu było zamieniane w promieniowanie podczerwone, a jak najmniej wprost w ciepło. Ważne jest również to, aby taki panel nie emitował światła albo by było ono znikome, bo świecący panel umieszczony na suficie sypialni może przeszkadzać. Na szczęście materiałoznawstwo jest bardzo dynamicznie rozwijającą się dziedziną nauki i daje nowe możliwości również konstruktorom paneli.

Panele umieszczamy najczęściej właśnie na suficie albo na ścianach – dlatego tak ważnym tematem są ich kolor, grubość i ciężar. Przy ogrzewaniu podczerwienią nagrzaniu ulegają ściany, sufit i podłoga oraz przedmioty znajdujące się w pomieszczeniu. Temperatura rozkłada się równomiernie, a ściany są ciepłe i suche, co ogranicza rozwój pleśni i grzybów, a w przypadku awarii zasilania temperatura nie spada tak szybko jak przy elektrycznym ogrzewaniu konwekcyjnym. 

Ogrzewanie nadmuchowe

W USA i Kanadzie ten typ ogrzewania jest szeroko stosowany już od ponad 50 lat. W Polsce powoli, jednak zyskuje coraz większą popularność. Ogrzewanie nadmuchowe pozwala na ominięcie podgrzewania czynników pośrednich, takich jak woda i grzejniki w ogrzewaniu tradycyjnym lub podłoga w ogrzewaniu podłogowym.

Funkcjonowanie ogrzewania nadmuchowego opiera się na nadmuchiwaniu ciepłego powietrza, które jest rozprowadzane za pomocą systemu kanałów wentylacyjnych umieszczonych w podłodze lub suficie. Do pomieszczeń wchodzi przez kratki podobne do wentylacyjnych. System ogrzewania nadmuchowego znacząco skraca czas ogrzewania, ponieważ powietrze nagrzewa się znacznie szybciej niż np. woda. System ogrzewania nadmuchowego może być wzbogacony o inne urządzenia, które realizują wiele dodatkowych funkcji, np. oczyszczanie powietrza (z pyłów, insektów, bakterii, sierści zwierząt, a nawet dymów i zapachów np. papierosów), chłodzenie go w okresie letnim, nawilżanie, osuszanie, jonizowanie czy odzyskiwanie ciepła ze zużytego powietrza. Zainstalowana dodatkowo lampa UVB unicestwi niemal wszystkie bakterie i wirusy znajdujące się w przepływającym przewodami powietrzu. Kolejną funkcją systemu może być klimatyzacja. Wystarczy zainstalować klimatyzator o odpowiednio dużej mocy i w głównym przewodzie powietrznym umieścić jego parownik, by do wszystkich pomieszczeń dopływało schłodzone powietrze.

Instalacja nadmuchowa pobiera powietrze z zewnętrznej i wewnętrznej czerpni (urządzenia do poboru powietrza). Za jakość czerpanego powietrza odpowiada filtr, który wyłapuje wszelkie zanieczyszczenia i kurz. Powietrze pobrane z czerpni zewnętrznej miesza się z powietrzem z czerpni wewnętrznej, która również powinna być wyposażona w filtry. Powietrze ze źródła ciepła jest doprowadzane do pomieszczeń przewodami i nadmuchiwane przez kratki wentylacyjne umieszczone w ścianach, suficie, okiennych parapetach lub podłodze. Są też kratki i przewody, którymi powietrze jest zasysane i transportowane do źródła ciepła – podobnie jak w systemie wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej. To sprawia, że tego typu instalację ogrzewania nadmuchowego można wykorzystać także do zapewnienia w pomieszczeniach niezbędnej wymiany powietrza i tym samym oszczędzić na kosztach wykonania osobnego systemu wentylacyjnego.

Mimo wielu pozytywnych aspektów posiadania instalacji ogrzewania nadmuchowego systemy te – jak każde – nie są doskonałe. Kanały wentylacyjne instalacji nadmuchowej zajmują sporo miejsca w ścianach, podłogach i sufitach. Wadą jest również szybkie wychładzanie się pomieszczeń. Instalacje nadmuchowe wymagają ponadto regularnego czyszczenia filtrów, tak jak w klimatyzacji. Zaniedbanie tych czynności może skutkować powstawaniem wewnątrz instalacji niebezpiecznych dla zdrowia glonów, pleśni czy grzybów.

Naczelna zasada obowiązująca niezależnie od metody ogrzewania: to budynek określa, ile ciepła trzeba zużyć przez całą zimę. Dlatego warto dobrze wszystko przemyśleć przed podjęciem decyzji o zmianie systemu ogrzewania, aby później z wyrzutem nie mówić do siebie: „Zamienił stryjek siekierkę na kijek”.