Reklama

Niedziela Podlaska

Ornaty w drohiczyńskim Muzeum Diecezjalnym

Muzeum Diecezjalne w Drohiczynie już od kilkunastu lat wpisuje się w dzieło ewangelizacji. Eksponowane tu przedmioty uczą o Bogu i Kościele. Szczególnie bogata jest kolekcja szat liturgicznych, które stanowią świadectwo wiary wielu pokoleń w Eucharystię.

Niedziela podlaska 4/2020, str. IV

[ TEMATY ]

Drohiczyn

muzeum

ornaty

szaty liturgiczne

Muzeum Diecezjalne

Ks. Zenon Czumaj

Część Vestiarium w Muzeum Diecezjalnym w Drohiczynie

Spośród dziesięciu sal, dostępnych obecnie dla zwiedzających Muzeum Diecezjalne w Drohiczynie, największa mieści więcej osób niż niektóre kościółki naszej diecezji. Do 1832 r., jak cały budynek przy kościele pofranciszkańskim, była częścią klasztoru. Po jego kasacie przez władze carskie mieściły się tu różne instytucje, służące zaborcy. Sto lat temu stała się jedną z klas drohiczyńskiego liceum. W 1994 r. „grała” rolę celi św. Faustyny Kowalskiej w filmie fabularnym o Sekretarce Bożego Miłosierdzia. Po utworzeniu w styczniu 2004 r. muzeum została jednym z pomieszczeń wystawowych.

Vestiarium

Po reorganizacji ekspozycji w 2013 r., sala została przeznaczona na prezentowanie tkanin, otrzymując łacińską nazwę Vestiarium, tj. miejsce, gdzie znajdują się szaty. Na twarzach wchodzących często można zauważyć wyraz zdumienia, gdyż wiele osób nie spodziewa się, że w tak małym miasteczku jak Drohiczyn, w niepozornie wyglądającym budynku poklasztornym, można ujrzeć takie skarby.

Jest tu blisko setka różnych zabytków, przy czym niektóre sięgają trzech metrów szerokości. Najstarsze liczą ponad 400 lat; najmłodsze pochodzą z początku XX wieku. Ich wspólną cechą jest materiał, z jakiego zostały wykonane – to delikatne nici. Dzięki misternej pracy przedstawicielek minionych pokoleń (bo w większości wykonały to kobiety), nitki stały się cząstką prawdziwych dzieł sztuki.

Reklama

Imponujące zbiory

Wśród eksponowanych zabytków są różne elementy łacińskiego stroju liturgicznego: kapy, dalmatyki i stuły, welony kielichowe i palki, alby i komże oraz mało dziś znane manipularze. Trzon zbiorów stanowią ornaty. Na stałe jest ich prawie 60, ale to tylko mała cząstka całego zbioru muzealnego. W magazynach znajdziemy jeszcze około pół tysiąca paramentów, z czego samych ornatów jest ponad 300.

Skąd taka liczba? Otóż w każdej parafii powiększa się liczba sprzętów, nieużywanych już w liturgii. Najczęstszą przyczyną jest ich poważne uszkodzenie lub zwyczajne zużycie materiału, a szacunek wobec świętych czynności wymaga, aby posługiwać się rzeczami jak najlepszymi. Czasem odpowiednia reperacja okazuje się tak kosztowna, że łatwiej kupić coś nowego. Jednocześnie pojawia się kłopot z przedmiotami o wyjątkowej wartości artystycznej lub gdy są unikatową pamiątką; nie tylko trzeba znaleźć miejsce na ich przechowanie, ale często wymagają specjalnych warunków.

W tym celu ponad 100 lat temu zaczęto zakładać muzea diecezjalne, które miały charakter składów. Z czasem gromadzone zabytki zaczęto prezentować, a muzea kościelne stały się ośrodkami kultury religijnej. Taką podwójną rolę pełni także ośrodek w Drohiczynie.

Pochodzenie zabytków

Zbiory szat w drohiczyńskim muzeum pochodzą zasadniczo z trzech źródeł. Pierwszą grupę stanowią przedmioty, przywiezione po II wojnie światowej, z części diecezji pińskiej, która znalazła się w granicach Związku Sowieckiego (Białoruś). Początkowo trafiały w różne miejsca, w zależności od tego, gdzie zatrzymywali się repatrianci – księża i wierni – z poszczególnych parafii. Większość została zebrana w Drohiczynie w latach 50. XX wieku staraniem ks. inf. Michała Krzywickiego, ale niektóre sprowadził tutaj dopiero bp Antoni Dydycz.

Druga grupa – najliczniejsza – to nieużywane paramenty z parafii diecezji drohiczyńskiej. Ich przenoszenie do nadbużańskiego grodu rozpoczął ks. Krzywicki, a przy wsparciu kolejnych biskupów kontynuował ks. inf. Eugeniusz Beszta-Borowski, główny organizator i pierwszy dyrektor Muzeum Diecezjalnego. Przekazywanie w depozyt jest kontynuowane także obecnie. Szaty pozostają własnością parafii, z których pochodzą. W stolicy diecezji są tylko przechowywane i w części udostępniane zwiedzającym. Uzupełnienie tych zbiorów stanowią nieliczne, ale nieraz bardzo cenne pod względem historycznym, przedmioty ofiarowane przez prywatnych darczyńców.

Unikatowa ekspozycja

Wystawa w Vestiarium składa się z dwóch części. W pierwszej można zobaczyć szaty, zdobione różnymi technikami. Wzrok przyciągają hafty, a starannie wykończone detale każą pochylić głowę przed ich twórcami. Druga część to chluba muzeum i diecezji – największa na świecie kolekcja ornatów, uszytych z pasów kontuszowych. Niektórzy przyjeżdżają z daleka, aby zobaczyć ów wyjątkowy zbiór – dziedzictwo kultury sarmackiej dawnej Rzeczypospolitej.

Szaty mają przedstawiać Majestat tak wielkiej Ofiary i pobudzić umysły wiernych do kontemplacji najwyższych tajemnic, kryjących się w tej Ofierze. Sługa Boży Pius XII, Mediator Dei.

W każdej z tych szat kryje się odrębna historia konkretnych ludzi. To symbole próśb lub podziękowań, a przed wszystkim piękne (także zewnętrznie) świadectwa wiary w obecność Chrystusa w Najświętszym Sakramencie. Gdy rozpoczynamy z całym Kościołem w Polsce trzyletnie zgłębianie tajemnicy Eucharystii, przynajmniej niektóre z tych świadectw będzie można bliżej poznać na łamach Niedzieli Podlaskiej.


Najwspanialsza szata kapłańska
Szaty święte – ubiory, których używają duchowni przy sprawowaniu Najświętszej Ofiary – to paramenty. Ornat jest najwspanialszą szatą kapłańską. Zowiemy ją tak po polsku od łacińskiego słowa ornatus, czyli zdobny ubiór. Powstał on ze zwykłego rzymskiego płaszcza, który się nazywał paenula, tj. opończa. Grecy zwali ją także planeta, bo się obraca około ciała i jest ruchomą, niby ciało niebieskie. Łacińską nazwą najzwyklejszą tej szaty jest casula – „mały domek”, w którym był człowiek jakby zamknięty. O takim płaszczu mówi św. Paweł, a obrazy katakumbowe podają nam szereg modlących się, weń przybranych. Z użycia codziennego przeniesiona do kultu, stawała się coraz zdobniejszą i bogatszą.
Ozdobą starożytnego ornatu były zwieszające się od ramion wstęgi purpurowe. W średnich wiekach wstęgi te zastąpiono pasami, przerzynające przód i tył ornatu, ozdobny w perły, hafty złote i srebrne na jedwabnym tle, kwiaty i symbole, obrazy Pana Jezusa i Matki Bożej, przedstawienia nieraz całych scen z życia Świętych Pańskich i gammadie – rodzaj krzyżyków.
Począł się zmieniać i kształt ornatu. Dla większej swobody w ruchach rąk podcinano go z boków. Zwyczaj ten powstał w X wieku, choć w XIII jeszcze całe ramiona okrywał. Od XV wieku zaczynają ornaty być tak obcięte z boków, iż ledwie ramiona okrywają, a długość nie zawsze do kolan dochodzi.
Ornat jest symbolem miłości doskonałej i powszechnej, obejmującej całą duszę kapłana, jak szata obejmuje całe jego ciało.
Bł. Antoni Julian Nowowiejski (Encyklopedia Kościelna, t. 17, Warszawa 1891, s. 456)

2020-01-21 12:48

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Święto lokalnej sztuki

Niedziela toruńska 4/2020, str. V

[ TEMATY ]

wystawa

Toruń

Muzeum Diecezjalne

plakat

Ewa Melerska

Wystawa plakatów cieszyła się zainteresowaniem

W Toruniu jest miejsce, w którym można zobaczyć średniowieczne rzeźby, bogato zdobione kielichy mszalne i monstrancje oraz dzieła malarskie.

Muzeum Diecezjalne zostało powołane do życia 2 kwietnia 2006 r. Jego uroczyste otwarcie miało miejsce kilka lat później, dokładnie 20 grudnia 2014 r. Po wielu latach starania, pozyskiwania funduszy, pracach konserwatorskich udało się odrestaurować budynek, w którym miało powstać. Pierwszą stałą ekspozycję pt. „Na początku było…” wypełniły m.in. dzieła sztuki gotyckiej toruńskiej i pomorskiej, pochodzące z obszarów dawnej diecezji chełmińskiej, rzeźby o tematyce religijnej oraz świeckiej, np. obraz Cud nad Wisłą 15 sierpnia 1920 r. Jerzego Kossaka.

Funkcja ochronna

Wchodząc do szarej kamienicy mieszczącej się przy ul. Żeglarskiej 7 w Toruniu, zastanawiamy się, jakie historie może kryć w sobie ten piękny budynek. Kręte schody, u których początku stoi barwna figura rycerza starorzymskiego, dekorowany drewniany strop belkowo-wsuwkowy pokryty polichromią to pierwsze, co przykuwa uwagę odwiedzających i zapiera dech w piersiach. Dalej duża obudowa wnękowej szafy i pozostałości hypocaustum, czyli dawnego systemu grzewczego, którego serce, czyli piec mieściło się w piwnicy. Na kolejnych dwóch piętrach muzeum możemy zobaczyć bogate zbiory dzieł sztuki sakralnej, wyrobów złotniczych, rzeźb i obrazów. Muzeum przechowuje również dawne naczynia liturgiczne, kielichy mszalne i zabytkowe monstrancje.

Diecezja, która ma swoje muzeum, jest kompletna.

Funkcja edukacyjna

Bp Wiesław Śmigiel zauważył, że „diecezja, która ma swoje muzeum, jest kompletna”. Warto doceniać istnienie tej instytucji, ponieważ jest to miejsce, gdzie można wracać do przeszłości. Podziwiać dawne osiągnięcia i zachwycać się nimi. – Muzeum nie tylko ewangelizuje, przechowuje zabytki, które przekaże następnym pokoleniom, ale tez spełnia funkcję naukowo-badawczą, co jest niezwykle ważne. Opisuje obiekty, które tutaj są badane i edukuje ludzi, którzy przez kontakt ze sztuką zostają ubogaceni – podkreślił podczas obchodów 5. rocznicy istnienia Muzeum. Wyraził ogromną wdzięczność za to, że w tym miejscu odbywają się różne lekcje i zajęcia edukacyjne oraz spotkania kulturalne. Podczas obchodów biskup senior Andrzej Suski powiedział: - Życzę, aby to muzeum spełniało swoją funkcję – z jednej strony, by zachowywało to, co jest naszą chwalebną przeszłością, a z drugiej, aby dzieła, które są tu zgromadzone mówiły nam o Panu Bogu, ponieważ właśnie temu one służyły od początku.

Funkcja społeczna

Podczas spotkania można było usłyszeć wiele słów życzliwości i uznania wobec pracowników muzeum za oddaną pracę i promocję kultury na najwyższym poziomie. – Profesjonalizm w tej dziedzinie jest bardzo ważny, ale jest on tu połączony z duchem, człowieczeństwem i serdecznością, z próbą zaakceptowania i pomocy temu, kto tu przychodzi – ze wzruszeniem mówiła o swoich częstych odwiedzinach w Muzeum Małgorzata Musiałowska, toruńska poetka. Podkreśliła, że Muzeum Diecezjalne w Toruniu to miejsce spotkań, odpoczynku i obcowania z dziełami sztuki. Zaprezentowano również kronikę w formie plakatów wydarzeń, które się już odbyły w Muzeum Diecezjalnym.

CZYTAJ DALEJ

VI Gorlicki Konkurs Pieśni Patriotycznej - już za nami

2020-02-21 08:21

[ TEMATY ]

konkurs

J. Fiega

1 marca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci ,,Żołnierzy Wyklętych”. To święto narodowe ustanowione w 2011 r. było jedną z ostatnich inicjatyw legislacyjnych prezydenta prof. Lecha Kaczyńskiego. Realizując ideę przywracania godności Żołnierzom Niezłomnym, z inicjatywy Poseł Barbary Bartuś, co roku w Gorlicach organizowane są uroczyste obchody Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, których Pani Poseł jest też głównym organizatorem. Począwszy od roku szkolnego 2013/2014 Barbara Bartuś rozszerzyła tę inicjatywę o ,,Gorlicki Konkurs Pieśni Patriotycznej” skierowany do uczniów.

Współorganizatorami Konkursu są: Zespół Państwowych Szkół Muzycznych w Gorlicach, Gorlickie Centrum Kultury, Instytut Pamięci Narodowej z Oddziałem w Krakowie, Karpacki Oddział Straży Granicznej w Nowym Sączu, Stowarzyszenie ,,Nasze Miasto” w Gorlicach oraz Tomasz Płatek Przewodniczący Klubu Radnych Prawa i Sprawiedliwości w Radzie Powiatu Gorlickiego.

Tegoroczna edycja Konkursu była szczególną, gdyż już po raz drugi została objęta Patronatem Narodowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy w Stulecie Odzyskania Niepodległości, a także otrzymała patronat honorowy Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr. Jarosława Szarka. Jest to ogromne wyróżnienie, gdyż podkreśla znaczenie tej gorlickiej inicjatywy promującej wychowanie patriotyczne młodego pokolenia. Patraonem medialnym była redakcja „Niedzieli”.

J. Fiega

Przesłuchania finałowe VI Gorlickiego Konkursu Pieśni Patriotycznej odbyły się w dniach 17-18 lutego 2020 r. w Zespole Państwowych Szkół Muzycznych w Gorlicach. Uczestnicy przyjechali z różnych miejscowości Ziemi Gorlickiej, Sądeckiej, Limanowskiej i Nowotarskiej – począwszy od Pagorzyny, poprzez Biecz, Gródek, Nowy Sącz, Limanową, aż po odległy Grywałd. Łącznie w finałach Konkursu udział wzięło ponad 60 solistów i kilkanaście zespołów.

Zobacz zdjęcia: VI Gorlicki Konkurs Pieśni Patriotycznej

Przesłuchania w konkursie odbywały się w trzech grupach wiekowych: uczniowie klas I – IV szkół podstawowych, uczniowie klas V – VIII szkół podstawowych oraz uczniowie szkół ponadpodstawowych. Występy artystów oceniało jury w składzie: Henryk Rąpała Dyrektor Zespołu Państwowych Szkół Muzycznych w Gorlicach – przewodniczący, Wacław Wacławiak – solista Orkiestry Reprezentacyjnej Straży Granicznej z Nowego Sącza, Piotr Milczanowski z Instytutu Pamięci Narodowej z Krakowa, Janusz Zięba dyrektor Gorlickiego Centrum Kultury oraz Robert Gryzik dyrektor Szkoły Muzycznej w Bobowej.

Uczestnicy Konkursu prezentowali na scenie dwa utwory. Pierwszy z nich, to dwie zwrotki z utworów będących obowiązkowymi (,,Mazurek Dąbrowskiego”, ,,Pierwsza Brygada”, ,,Warszawianka 1831”, ,,Rota”, ,,Boże coś Polskę” oraz ,,Piechota”), które losowane były bezpośrednio przed występem. Drugi utwór o tematyce patriotycznej był samodzielnie wybierany i dowolnie aranżowany przez uczestnika.

Uczestnicy Konkursu zaprezentowali bardzo wysoki poziom artystyczny, a świadczy też o tym ocena jury i ilość dodatkowych wyróżnień oraz miejsca przyznawane ex aequo. Młodzi Artyści dodatkowo wzbogacili swoje występy odpowiednio dobranymi strojami w barwach narodowych, które nadawały ich prezentacjom wyjątkowy charakter. W dowód uznania wszyscy uczestnicy i opiekunowie otrzymali od Poseł Barbary Bartuś pamiątkowe dyplomy i ciekawe upominki, w tym wartościowe książki pochodzące z IPN, jak np. „Od Niepodległości do Niepodległości”.

Laureatami konkursu zostali:

SZKOŁY PODSTAWOWE

Soliści klas I-IV:

I miejsce – Karolina Radzik, Szkoła Podstawowa im. Armii Krajowej w Gródku;

II miejsce – Aleksandra Święs, Szkoła Podstawowa im. Św. Jana Kantego w Białej Niżnej;

III miejsce – Urszula Lisowicz, Szkoła Podstawowa im. Św. Jadwigi Królowej w Klęczanach;

Wyróżnienia:

Tadeusz Kobos, Samorządowe Centrum Edukacji Szkolnej w Bereście;

Piotr Duda, Szkoła Podstawowa im. Ignacego Łukasiewicza w Kobylance;

Soliści klas V-VIII:

I miejsce – Wiktoria Kołodziej, Szkoła Podstawowa im. Batalionów Chłopskich w Wilczyskach;

II miejsce – Dobrawa Tomasik, Miejski Zespół Szkół nr 5 im. Ks. J. Twardowskiego w Gorlicach;

III miejsce – Anna Klesyk, Zespół Szkolno-Przedszkolny w Strzeszynie ex aequo

III miejsce – Wiktoria Ziobrowska, Zespół Szkolno-Przedszkolny w Mszance;

Wyróżnienia:

Jakub Jędrzejowski, Szkoła Podstawowa im. Anny Leśkiewicz nr 1 w Łużnej;

Aleksandra Wiejaczka, Szkoła Podstawowa im. Ks. Stanisława Pękali w Szalowej;

Zespoły :

I miejsce – Grupa wokalna „NA CAŁY GŁOS”, Szkoła Podstawowa im. Armii Krajowej w Gródku;

II miejsce – duet Aleksandra Rybka i Aleksandra Wołkowicz, Szkoła Podstawowa im. Komisji Edukacji Narodowej w Zagórzanach;

III miejsce – Zespół Wokalny „Prima 2”, Szkoła Podstawowa im. Adama Mickiewicza w Dominikowicach ex aequo

III miejsce – Zespół Wokalny z VIII klasy Szkoły Podstawowej w Grywałdzie;

Wyróżnienie:

Duet Miłosz Kawałek i Dawid Czyżyk, Miejski Zespół Szkół nr 4 w Gorlicach;

SZKOŁY PONADPODSTAWOWE

Soliści :

I miejsce – Wiktoria Chowaniec, I Liceum Ogólnokształcące im. Marcina Kromera w Gorlicach;

II miejsca nie przyznano; 

III miejsce – Gabriela Augustyn, Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Wyspiańskiego w Bieczu;

Wyróżnienie:

Emilia Cisowska, I Liceum Ogólnokształcące im. Marcina Kromera w Gorlicach;

Zespoły :

I miejsce – duet Patrycja i Nina Kotarba, Zespół Szkół im. Bolesława Barbackiego w Nowym Sączu;

II i III miejsca nie przyznano;

Wyróżnienie:

Zespół Muzyczny “Młode Pokolenie’, Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Wyspiańskiego w Bieczu.

Laureaci VI Gorlickiego Konkursu Pieśni Patriotycznej zostaną nagrodzeni podczas uroczystych obchodów Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, które odbędą się 1 marca 2020 r. o godz.14.00 w sali teatralnej Gorlickiego Centrum Kultury. Zdobywcy I miejsc w kategorii solistów otrzymają zaproszenia wraz z opiekunami na dwudniową wycieczkę do Warszawy, a zwycięskie zespoły otrzymają zaproszenie do Stadniny Koni Huculskich „Gładyszów” w Regietowie. Laureaci II i III miejsc oraz wyróżnieni w kategorii solistów otrzymają nagrody książkowe.

W programie uroczystych obchodów święta Żołnierzy Wyklętych, oprócz wręczenia nagród, będzie prelekcja przedstawiciela Instytutu Pamięci Narodowej i koncert laureatów VI Gorlickiego Konkursu Pieśni Patriotycznej wraz z Orkiestrą Reprezentacyjną Straży Granicznej w Nowym Sączu.

Spotkanie w GCK zostanie poprzedzone uroczystą Mszą Świętą w intencji Ojczyzny i Żołnierzy Niezłomnych o godz. 11.30 w Bazylice Mniejszej w Gorlicach. Organizatorzy serdecznie zapraszają do Gorlic.

CZYTAJ DALEJ

Papież modli się za ofiary zamachu w Hanau

2020-02-21 19:42

[ TEMATY ]

modlitwa

Niemcy

zamach

papież Franciszek

Vatican News/AFP

Papież modli się za ofiary zamachu w Hanau

Ojciec Święty modli się za ofiary masakry w Hanau w Niemczech.

Przedwczoraj wieczorem zamachowiec zamordował tam 9 przedstawicieli społeczności tureckiej, po czym zabił też własną matkę i sam popełnił samobójstwo.

Najprawdopodobniej kierował się względami rasistowskimi.

W watykańskim telegramie kondolencyjnym do biskupa Fuldy kard. Pietro Parolin napisał, że

Franciszek z głębokim przejęciem przyjął wiadomość o tym strasznym akcie przemocy, który spowodował śmierć niewinnych osób.
Ojciec Święty uczestniczy w bólu krewnych ofiar i zapewnia ich o swej bliskości. W swej modlitwie Papież Franciszek zawierza zmarłych miłosierdziu Boga i prosi Chrystusa, Pana życia, aby osoby pogrążone w żałobie zostały pocieszone i nabrały ufności.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję