pożegnanie

Muzyka wyznaniem wiary

17 października w wieku 94 lat zmarł Juliusz Łuciuk. Był on jednym z najwybitniejszych polskich kompozytorów muzyki religijnej. 18 października Mszą św. w intencji śp. Juliusza Łuciuka w bazylice Mariackiej w Krakowie rozpoczął się tegoroczny Międzynarodowy Krakowski Festiwal Kompozytorów.

Czym była twórczość tego artysty, najlepiej opisują słowa, które zawarł w swoim liście ks. dr hab. Robert Tyrała, prof. UPJP II w Krakowie, a które przypomniał kard. Stanisław Dziwisz podczas jubileuszu 90. urodzin kompozytora: – Dla Juliusza Łuciuka ważny jest związek muzyki z wiarą. Jego muzyka jest jej wyznaniem, jest wewnętrzną potrzebą wyznania wiary i niesienia posłannictwa przez muzykę ludziom.

Juliusz Łuciuk urodził się w 1926 r. w Nowej Brzeźnicy. Muzyczną szkołę średnią ukończył w Częstochowie, studiował w Krakowie i Paryżu, m.in. u Nadii Boulanger i Oliviera Messiaena. Najobszerniejszym rozdziałem jego bogatej twórczości była muzyka sakralna. Obok takich utworów, jak: Msza polska, Apocalypsis, Suita maryjna, Litania do Matki Bożey Supraślskiey czy Preludia maryjne na organy, trzeba wymienić oratoria, m.in.: Św. Franciszek z Asyżu do tekstu Marka Skwarnickiego, Chrystus Pantokrator i Św. Rafał Kalinowski – pielgrzym Boży.

Niezwykłej inspiracji twórczej dostarczył artyście poemat Jana Pawła II Tryptyk rzymski. Pracy nad monumentalnym cyklem oratoriów: Strumień Boży, Medytacje nad Księgą Rodzaju na progu Kaplicy Sykstyńskiej i Wzgórze w krainie Moria kompozytor poświęcił kilkanaście lat.

Komponując, zawsze był wierny swojemu artystycznemu sumieniu. W rozmowie z Niedzielą powiedział: – Szukałem własnej drogi. Swoje kompozycje wysyłałem na konkursy, proponowałem je konkretnym wykonawcom i dyrygentom oraz odrzucałem propozycje niezgodne z moim artystycznym credo.

Był laureatem licznych nagród, m.in. krzyża „Pro Ecclesia et Pontifice” i medalu „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Zdobył wiele nagród na konkursach kompozytorskich w kraju i za granicą, a także otrzymał liczne nagrody o charakterze państwowym.

Kompozytor często podkreślał swoje związki z Częstochową. Przez dziesiątki lat trwała jego przyjaźń z Niedzielą – zapraszał nas na swoje najważniejsze uroczystości i prawykonania utworów.

Anna Wyszyńska

Papież do Polaków

Zawierzenie Polski

W czasie audiencji ogólnej papież Franciszek podziękował Polakom za wspieranie posługi św. Jana Pawła II i jego własnej. – W Polsce 11 października obchodzony był Dzień Papieski. Jest to inicjatywa, która zrodziła się z duchowej i kulturowej więzi ze św. Janem Pawłem II – moim wielkim poprzednikiem, a waszym rodakiem, ale wiem, że jest też poświęcona modlitwie za obecnego papieża – powiedział Franciszek. – Dziękuję wam za to dzieło, które podejmujecie każdego roku, i za wszystkie modlitwy, którymi wspieracie moją posługę. I proszę was: tak kontynuujcie. Ja zaś przez wstawiennictwo św. Jana Pawła II zawierzam Bogu was, wasze rodziny i całą Polskę. Z serca wam błogosławię – zakończył. Kontynuując cykl katechez poświęconych modlitwie, Ojciec Święty skupił się na Księdze Psalmów. Jest ona zbiorem modlitw, ale też przekazuje „umiejętność modlenia się” przez doświadczenie dialogu z Bogiem. W psalmach odnajdujemy wszystkie ludzkie uczucia: radości, smutki, wątpliwości, nadzieje oraz rozgoryczenia, które składają się na ludzkie życie.

j.k.

Sondaż

Patrioci na zakupach

Polacy chcą wiedzieć, skąd pochodzi produkt, który kupują. Prawie połowa z nas (dokładnie 47%) to zdecydowani patrioci sięgający po polskie marki, a 44% jest raczej zainteresowanych krajem pochodzenia kupowanego towaru. Z badania przeprowadzonego przez Open Research wynika, że tylko 9% badanych nie interesuje się tym, skąd pochodzi nabywany produkt. Polacy częściej deklarują chęć zakupu polskich produktów i sięgania po nie w ramach pierwszego wyboru. Aż 9 na 10 rodaków twierdzi, że polska marka zachęca ich do zakupu konkretnych produktów. Patriotyzm na zakupach przybiera na sile, jest – i może być – jednym z kół zamachowych polskiej gospodarki.

j.k.

Pakt edukacyjny

Czas (od)budowy

Papież Franciszek wezwał do budowania cywilizacji harmonii i jedności, w której nie będzie miejsca na kulturę odrzucenia. W wideoprzesłaniu do uczestników spotkania na Papieskim Uniwersytecie Laterańskim papież zainicjował Globalny Pakt Edukacyjny. Niestety, inicjatywę na wiele miesięcy wstrzymał koronawirus. Franciszek podkreślił, że wywołany nim kryzys uwidocznił potrzebę takiego Paktu. Przez edukację trzeba postawić tamę kulturze indywidualizmu, obojętności, podziałów i wykluczenia. Tym bardziej że znaleźliśmy się w obliczu prawdziwej katastrofy edukacyjnej. Aż 250 mln dzieci w wieku szkolnym pozbawionych jest dostępu do edukacji. Z powodu kryzysu kolejnym 10 mln dzieci grozi porzucenie szkoły. Z rzeczywistości pandemii nie uda się wyjść tylko dzięki zabiegom sanitarnym. Trzeba zmienić model rozwoju, tak by respektował człowieka i stawiał w centrum jego godność. Papież wymienił 7 zobowiązań tego paktu, są to m.in.: postawienie w centrum procesu edukacyjnego człowieka, wsłuchanie się w głos dzieci, większy udział dziewczynek w edukacji, uznanie rodziny za nieodzowny czynnik wychowawczy oraz wychowanie do otwarcia na najbardziej potrzebujących. Papież przypomniał, że trzeba wypracować nowe sposoby rozumienia gospodarki, polityki i rozwoju, tak by były naprawdę na służbie człowieka. Drogowskazem na tej drodze jest katolicka nauka społeczna. Za realizację tej inicjatywy odpowiada abp Vincenzo Zani, sekretarz watykańskiej Kongregacji Edukacji Katolickiej.

w.d.

Włochy

Tabletka bez recepty

Włoska Agencja Leków zdecydowała, że nawet nieletnie dziewczęta będą miały swobodny dostęp, bez recepty, do tzw. pigułki „dzień po”. Do chwili obecnej była ona wymagana. Wzbudziło to we Włoszech protesty szczególnie wśród rodziców, którzy przypominają, że nieletni nie mają prawa kupić alkoholu i papierosów czy nawet zrobić sobie bez zgody rodziców tatuażu, a teraz bez kontroli będą mieli dostęp do środków aborcyjnych. Przytaczane są też statystki mówiące o tym, że gdy w 2016 r. zniesiono obowiązek recept dla dorosłych, odnotowano skokowy wzrost sprzedaży EllaOne. Decyzję krytykuje Włoskie Forum Stowarzyszeń Rodzinnych oraz środowiska pro-life. – Prowadzi to do jeszcze większej banalizacji aborcji. Zostawia się bez wsparcia 13-, 14-letnie dziewczyny. Nikt nie przejmuje się ich zdrowiem ani motywacjami – oceniła Emma Ciccarelli, wiceprzewodnicząca Forum. To kolejna decyzja uderzająca w ochronę życia we Włoszech. Niedawno doszło do liberalizacji stosowania pigułki aborcyjnej RU-486. Zniesiono obowiązek hospitalizacji kobiety i wydłużono możliwość dokonania aborcji farmakologicznej, z siódmego do dziewiątego tygodnia ciąży.

w.d.

Odpowiedź Franciszkowi

Dom dla uchodźców

W odpowiedzi na zaproszenie Papieża Franciszka, który w encyklice Fratelli tutti przypomina o potrzebie przyjęcia migrantów i uchodźców, siostry ze Zgromadzenia Służebnic Miłosierdzia Bożego z Katanii przekazały Ojcu Świętemu do bezpłatnego użytku pięciopiętrowy dom w Rzymie. Placówkę nazwaną Villa Serena (Pogodny Dom) otworzył jałmużnik papieski kard. Konrad Krajewski. Prowadzenie domu powierzono Wspólnocie św. Idziego, która od 2015 r. organizuje korytarze humanitarne do Włoch dla uchodźców z Syrii, Rogu Afryki oraz ostatnio z Grecji. – Pierwszą myślą, która pojawiła się po tym, co się stało na Lesbos, gdzie na plażach, bez dachu i namiotu nad głową, koczowało prawie 17 tys. ludzi, było, aby przeznaczyć ten dom dla nich – powiedział kard. Krajewski. W najbliższym czasie będziemy mogli zabrać 300 osób z Lesbos. Dom będzie służył do chwilowego zatrzymania się, zanim znajdziemy dla nich wszystkich miejsca w różnych dzielnicach Rzymu – dodał kard. Krajewski.

j.k.

ŚDM w Lizbonie

Jest logo

Zaprezentowano logo 37. Światowych Dni Młodzieży, które odbędą się w stolicy Portugalii w 2023 r. Dominującym elementem logo jest krzyż, w który wpisany jest płomień, symbolizujący Ducha Świętego, oblicze Maryi, a także droga i różaniec. Elementy te nawiązują do tematu ŚDM, którym jest: „Maryja wstała i poszła z pośpiechem” (Łk 1, 39). Słowa opisują postawę Matki Bożej po zwiastowaniu. Gdy Maryja dowiedziała się, że Jej kuzynka Elżbieta spodziewa się dziecka, postanowiła wyruszyć w drogę. Różaniec ma wyrażać duchowość Portugalczyków i ich pobożność maryjną. Kolorystyka logo odzwierciedla portugalskie barwy narodowe. Autorką logo jest 24-letnia Portugalka Beatriz Roque Antunes. Data prezentacji logo nie jest przypadkowa – zbiegła się z 24. rocznicą wyboru na Stolicę Piotrową św. Jana Pawła II, który w 1986 r. zainicjował Światowe Dni Młodzieży.

j.k.

ONZ

Miłośnicy praw

Rosja, Chiny i Kuba znalazły się wśród państw wybranych do Rady Praw Człowieka ONZ. Niewiele brakowało, by do tego gremium dołączyła także Arabia Saudyjska. Członkowie rady wybierani są według kryteriów geograficznych i tylko w jednej grupie kandydatów z regionu Azji i Pacyfiku ubiegających się było więcej niż dostępnych miejsc, i z tego powodu Arabia Saudyjska nie weszła w jej skład.

Wybrane zostały kraje, w których są łamane prawa człowieka. Rosja została wybrana do rady po raz pierwszy od 2013 r. mimo licznych kłopotów z przestrzeganiem tych praw, czego ostatnim przykładem była próba otrucia Aleksieja Nawalnego. Amerykański sekretarz stanu Mike Pompeo skrytykował ten wybór i powiedział: – Ponownie wybrano kraje o odrażającej historii poszanowania praw człowieka.

Te wybory tylko dodatkowo potwierdzają słuszność decyzji USA o wycofaniu się z  rady i użyciu innych miejsc oraz okazji do ochrony i promocji uniwersalnych praw człowieka.

j.k.

Białoruś, Rosja

Co i rusz manewry

Na poligonie niedaleko Witebska odbywają się manewry „Niezłomne Braterstwo 2020”. Oficjalnie prowadzi je poradziecka Organizacja Układu o Bezpieczeństwie Zbiorowym, ale biorą w nich udział głównie żołnierze z Białorusi i Rosji. W manewrach na poligonie, gdzie na co dzień ćwiczą żołnierze białoruskiej 103. brygady powietrzno-desantowej, uczestniczy prawie tysiąc żołnierzy z Białorusi i Rosji. Ćwiczono m.in. blokowanie miasta i wyzwalanie zakładników z rąk separatystów. Od wybuchu protestów na Białorusi wojskowe manewry odbywają się w tym kraju każdego miesiąca.

We wrześniu, blisko granic Polski i Litwy, miały miejsce rosyjsko-białoruskie manewry „Słowiańskie Braterstwo 2020”, a w sierpniu białoruscy wojskowi zorganizowali je w okolicach Grodna.

w.d.

Niemcy

Niemiecka żenada

Niemieccy oficjele chętnie krytykują polskie władze za ich rzekomy niechętny stosunek do Unii Europejskiej i jej instytucji. Tymczasem to państwo niemieckie i jego instytucje lekceważą UE. Komisja Europejska prowadzi obecnie 50 postępowań przeciwko Niemcom w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Na celowniku komisji znaleźli się: minister gospodarki Peter Altmaier i minister transportu Andreas Scheuer, każdy z 10 przypadkami, a za nimi minister finansów Olaf Scholz, który nie przełożył dyrektyw europejskich na prawo niemieckie w 9 przypadkach. Informujący o sprawie tygodnik Spiegel nazwał tę sytuację żenującą.

j.k.

Polska

Wirus u wirusologów

Pracownicy CBA przeszukiwali mieszkanie i biuro dyrektora Wojskowego Instytutu Higieny i Epidemiologii w Warszawie – najważniejszej wojskowej placówki w Polsce, powołanej do przeciwdziałania zagrożeniom biologicznym, chemicznym, radiologicznym i nuklearnym. – W wyniku kontroli ustalono, że w okresie od marca do czerwca dyrektor przywłaszczył sobie sprzęt ochronny, płyny dezynfekujące oraz testy na COVID-19 należące do WIHE. Odstąpił je potem innym, działając tym samym na szkodę interesu publicznego – poinformowało CBA. Prokuratura i CBA podkreślają, że sprawa ma charakter rozwojowy, a dyrektorowi grozi do 10 lat pozbawienia wolności. – Z naszych ustaleń wynika, że niestety, sam instytut nie jest wolny od wirusa, jakim są nadużycia – poinformowało CBA tuż po zatrzymaniu dyrektora.

w.d.

Uwaga, postęp

Ostrzegli przed rasizmem

Do znanych od lat bajek Studia Disney dołączono ostrzeżenia dotyczące przedstawiania „ kolorowych” ludzi. Informacje w tej sprawie pojawiły się m.in. przy filmach Piotruś Pan z 1953 r. W ocenie Disneya rasistowskie jest przedstawienie rdzennej ludności Ameryki Północnej jako „czerwonoskórych”. Wątpliwości wywołały także bajki Aryskotraci (1970 r.), Zakochany kundel (1955) i Księga dżungli (1967). Wstępujący w jednym z filmów kot „śpiewa słabym angielskim głosem białego aktora”. Informacje dotyczące rasizmu pojawiły się na platformie Disney+. „Program zawiera negatywne obrazy i/lub złe traktowanie ludzi lub kultur”.

– Zamiast usuwać te treści, chcemy wskazać ich szkodliwy wpływ i wyciągnąć wnioski na przyszłość – poinformował zarząd studia.

j.k.

Postępy postępu

Eutanazja dla dzieci

Holandia chce zalegalizować eutanazję dla nieuleczalnie chorych dzieci do 12. roku życia. Do przeprowadzenia eutanazji będzie wymagana zgoda rodziców i dwóch lekarzy. Dotychczas w Holandii legalna była eutanazja dla dzieci powyżej 12 lat, a także dla niemowląt. Forsujący zmianę chadecki minister zdrowia Hugo de Jonge powiedział, że badania ekspertów wykazały, iż lekarze i rodzice chcą mieć możliwość zakończenia życia dzieci, które „cierpią beznadziejnie i nieznośnie oraz umrą w dającej się przewidzieć przyszłości”. W Holandii eutanazja jest praktykowana od 2002 r. Jej zasięg stale wzrasta z kolejnymi zmianami liberalizującymi prawo. W 2019 r. uśmiercono w ten sposób 6361 osób, co stanowi 4% wszystkich zgonów. 91% pacjentów cierpiało na nieuleczalne choroby. Pozostali zdecydowali się na eutanazję z powodu zaburzeń psychicznych, takich jak depresja. Wcześniej na dobrowolną eutanazję dzieci, które są śmiertelnie chore i odczuwają silny ból oraz mają zgodę rodziców, zezwoliła Belgia. Niedługo po niej tę samą zasadę dla dzieci powyżej 12. roku życia wprowadziła Holandia. Jak ogłosił min. de Jonge, na kolejne rozszerzenie eutanazji zgodziła się już większość parlamentarna. Zmiana miałaby zostać wprowadzona w ciągu najbliższych kilku miesięcy.

w.d.

Gender atakuje

LGBT pod strzechy

Od września 2021 r. w brytyjskich szkołach zostanie wprowadzona obowiązkowa edukacja seksualna. Będzie wprowadzana w dwóch etapach. Nauka o związkach (Relationship Education) będzie obowiązywała w szkołach podstawowych, a pełna wersja przedmiotu – o związkach i seksualności osób LGBT – w średnich. Dotychczas edukacja seksualna obecna była w brytyjskich szkołach wyłącznie na zasadach dobrowolności. Sprawę ma monitorować OFSTED – urząd kontrolujący działalność szkół. Niechęć do wdrożenia programu będzie raportowana, a szkoła, która nie wprowadzi zajęć o związkach LGBT, zostanie oceniona jako niespełniająca ustawowych wytycznych. Jej dotychczasowa ranga zostanie obniżona i otrzyma opinię „wymagającej poprawy” w zakresie zarządzania. Szkoły podstawowe mają większą swobodę decydowania o tym, kiedy kwestie LGBT są odpowiednie dla danego wieku, a więc jeśli je wykluczą, „nie będzie to uwzględniane w klasyfikacji”. W kontekście nacisku na obecność w nauczaniu kwestii LGBT dużej wagi nabiera niedawna decyzja resortu ds. równości, który ograniczył dostęp do szkół organizacjom promującym ideologię gender.

w.d.

Ameryka Płn.

Oddajcie pióropusz

Prezydent Meksyku Andrés Manuel López Obrador domaga się od wiedeńskiego muzeum zwrotu 500-letniego pióropusza władcy Azteków – Montezumy II.

– Z podbitych w czasie konkwisty krajów zabrano wiele eksponatów do najsławniejszych muzeów – mówi prezydent Obrador, motywując swoją nieustępliwość w sporze o sprowadzenie do ojczyzny pióropusza Montezumy II. Obiekt znajdujący się w wiedeńskim muzeum etnograficznym miałby uświetnić obchody przypadającej na przyszły rok 500. rocznicy podboju kraju. Władze muzeum wykluczają jednak transport eksponatu. – Jest zbyt kruchy – tłumaczą. Pióropusz – mający już prawie 500 lat i mimo to nadal zachowujący żywe kolory – jest jednym z niewielu ocalałych zabytków meksykańskiej sztuki zdobienia piórami. Około 450 opalizujących, zielonych piór z ogona rzadkiego ptaka kwezala zostało związanych razem, tworząc pióropusz o wymiarach 116 x 175 cm. Dodatkowo jest on ozdobiony złotem oraz mniejszymi niebieskimi i różowymi piórami.

j.k.

Z Twittera Papieża Franciszka

W edukacji zamieszkuje ziarno nadziei: nadziei na pokój i sprawiedliwość; nadziei na piękno, dobroć; nadziei na harmonię społeczną.

Pożegnanie mistrza

Odszedł aktor Wajdy

Zmarł Wojciech Pszoniak, uważany za jedną z najciekawszych osobowości aktorskich ostatnich 40 lat. Wystąpił w ok. 100 filmach, ale drogę do międzynarodowej kariery otworzyła mu rola Moryca Welta w Ziemi obiecanej Andrzeja Wajdy. Równie wysoko oceniano jego kunszt w filmach Wesele, Danton czy Korczak Wajdy, a także w Austerii Jerzego Kawalerowicza. W latach 80. XX wieku wyjechał do Francji i zamieszkał w Paryżu. Związał się z tamtejszymi teatrami, ale nie zaniedbywał polskich scen i filmu. Ostatnio zagrał np. Władysława Gomułkę w filmie Czarny czwartek. Janek Wiśniewski padł, wystąpił też w Bitwie Warszawskiej 1920 Jerzego Hoffmana.

k.w.