Reklama

Niedziela Wrocławska

Żywa lekcja historii z Sybirakami

Jechali tysiące kilometrów w bydlęcych wagonach. Umierali z głodu, chorób i wycieńczenia. Na Syberii w nieludzkich warunkach karczowali Tajgę. Zesłańcy Sybiru opowiadali we Wrocławiu swoje historie.

Niedziela wrocławska 10/2022, str. VI

[ TEMATY ]

wykład

Magdalena Lewandowska

W siedzibie Stowarzyszenia „Odra-Niemen” Sybiracy opowiadali, przez co przeszli na nieludzkiej ziemi

W siedzibie Stowarzyszenia „Odra-Niemen” Sybiracy opowiadali, przez co przeszli na nieludzkiej ziemi

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Niestety żyjących Zesłańców Sybiru jest coraz mniej, a ich los znany jest coraz mniejszej liczbie młodych ludzi. Dlatego tak ważne są spotkania z tymi, którzy przetrwali zesłanie w głąb Związku Radzieckiego i mogą opowiedzieć o życiu na nieludzkiej ziemi. Nic tak nie porusza, jak opowieść z ust osoby, która rzeczywiście przeżyła czasy wojny i wywózek. Taka żywa lekcja historii z Sybirakami odbyła się we wrocławskiej siedzibie Stowarzyszenia „Odra-Niemien”. Swoje historie opowiadali Ryszard Janosz i Roman Janik, wiceprezesi wrocławskiego oddziału Związku Sybiraków.

Wielka logistyczna operacja

– Związek Sybiraków to obecnie największa organizacja kombatancka. Jest nas dzisiaj w całej Polsce ponad 20 tys., a w samym województwie dolnośląskim ponad 6 tys. Nasz oddział wrocławski liczy 2 tys. Sybiraków, ciągle jeszcze żyjących, choć z roku na rok jest nas coraz mniej – przedstawiał Związek Sybiraków Ryszard Janosz.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Podkreślał, że zesłania w głąb Syberii rozpoczęły się już od czasów walki z caratem, od powstań i były efektem nienawiści Rosjan do Polaków. – W czasie II wojny światowej Stalin chciał zniszczyć nasz naród i dlatego bardzo szybko, za jego specjalnym rozkazem, sporządzano listy do wywózek na Sybir, które organizowało NKWD. To była wielka logistyczna operacja, wywiezienie kilku milionów ludzi na odległość tysięcy kilometrów – wyjaśniał Ryszard Janosz.

Przeżyli zaradni

Rosjanie opróżniali z przestępców więzienia i obozy pracy na dalekiej Syberii, aby umieścić w nich Polaków. – Trafiliśmy z rodziną do baraków, w których wszy, pchły, i robactwo zostały jeszcze po rosyjskich zbrodniarzach, którzy tam mieszkali. Teren był ogrodzony drutem kolczastym, zabudowany wieżyczkami strażniczymi – opowiada Ryszard Janosz. – Nie było tam niczego. Do tej pory pamiętam dominujący głód, który nie zmieniał się przez wszystkie lata. Żeby dostać maleńką rację żywnościową, trzeba było wyrąbywać drzewo w Tajdze, pracować w strasznych warunkach. Dlatego 1/3 osób zginęła z głodu, chorób, wycieńczenia, a przeżyli głównie ci, którzy potrafili sobie radzić, wiedzieli, co jadalnego można zebrać w lesie.

Reklama

– Trzeba było umieć zorganizować jedzenie – to było najważniejsze – podkreśla Ryszard Janosz. – A to zdobywanie jedzenia często polegało na tym, że szło się i kradło trochę z państwowych pół, na których wszystko gniło. Gniło zboże, ziemniaki, ale nie wolno było nawet kłosa urwać, bo pilnowali, strzelali do ludzi. Cała żywność szła dla radzieckiego wojska. Nie wolno było łowić ryb, chociaż mieszkaliśmy nad rzeką Czumą. Ale od czasu do czasu udało się ojcu zdobyć rybę. Rodziny zaradne przeżyły.

Tylko butów nie udało się ubrać podwójnie

Roman Janik mieszkał w leśniczówce 4 km od Nowogródka, 20 km do granicy nad Niemnem, jego ojciec był leśniczym. Miał 9 lat, kiedy wybuchła wojna, 10, gdy po jego rodzinę przyszło NKWD. – 10 lutego 1940 r., kiedy spokojnie spaliśmy, zaczęli walić w drzwi. Dali nam godzinę czasu na spakowanie. W domu krzyk, płacz, chaos. Pamiętam mama przestała płakać i zaczęła ubierać mnie i siostry we wszystkie rzeczy, jakie tylko mogliśmy na siebie założyć – na dworze mróz -20 stopni. Tylko butów się nie dało ubrać podwójnie – wspomina Sybirak.

Na stacji nad Niemnem czekały już na nich wagony. – Stały bydlęce wagony, druty kolczaste w okienkach. W wagonie kilka pryczy, mały piecyk, ale żadnego opału. W rogu zrobiona dziura, do niej włożony kawałek przeciętej rynny i to służyło za toaletę. Kobiety zasłoniły prześcieradłem miejsce, gdzie miała być toaleta – opisuje Roman Janik. – Jedni się modlili, inni płakali, rozpaczali, trzeci przeklinali. Nikt nie wiedział, gdzie nas wiozą. Jechaliśmy bez jedzenia, w ogromnym mrozie, bez możliwości umycia się, wyprania ubrań. Co jakiś czas otwierały się drzwi i pytali nas tylko, czy jest jakiś nieboszczyk. Jeśli tak, to wyrzucali go z wagonu w szczere pole.

Reklama

Deski i gwoździe za oficerski pas

Rodzina pana Romana dotarła do posiołka nad rzeką Ładogą: – W tym posiołku parę baraków, druty kolczaste i dwie wieżyczki strażnicze z uzbrojonymi enkawudzistami. Zaprowadzili nas do małego pomieszczenia, gdzie niczego nie było i powiedzieli, że tu będziemy żyć. A tam tylko mały piec bez opału, zamarznięte okienko i brudna podłoga wymieciona śniegiem. Wtedy do nas dotarło, że my do domu już nie wrócimy, że my tam poumieramy. Ale trzeba było się z tego otrząsnąć, zacząć jakoś żyć. Ojciec swój skórzany pas oficerski wymienił na deski i gwoździe, lampę i trochę nafty. Zbił z nich prycze, prosty stół krzyżak i ławę do siedzenia. Trochę słomy przywieźli kilka dni później – ja na tej samej słomie spałem 5 lat.

Pokrzywy, skrzyp i lebioda

Skąpe racje żywnościowe dostawali tylko ci, którzy katorżniczo pracowali w lesie. Dzieci i starsi, którzy nie byli w stanie pracować, jedzenia nie dostawali. – Ludzie masowo umierali z głodu, z wycieńczenia, z chorób, nie wytrzymywali tego psychicznie. Ten, kto się załamywał, ginął – opowiada Roman Janik.

Wspomina, że najgorsze było wydzieranie ubrań i brak możliwości zdobycia nowych: – Buty robiliśmy z łyka brzozowego. W takich wróciłem do Polski. Czym się żywiliśmy? Nie widziałem jajka, nie widziałem masła, nie widziałem tłuszczu, prawdziwego chleba. Jedliśmy to, co dał las. Zjadłem mnóstwo pokrzywy, lebiody, skrzypu, jedliśmy wszystko, co zielone. Żywiliśmy się też grzybami. A na zimę wyrywaliśmy pokrzywę z korzeniami i suszyliśmy. Z tego gotowaliśmy zupę.

Boga nie ma!

Na Syberię trafili w marcu 1940 r., a do września Polakom kazano wybudować drewniany budynek szkoły dla dzieci. – Od 1 września wszystkie dzieci obowiązkowo miały iść do szkoły, bo chciano nas zrusyfikować. Starzy mieli tu pracować do śmierci, a z młodych chciano zrobić Rosjan – tłumaczy pan Roman. – Mieliśmy dwie nauczycielki, a najbardziej nie lubiliśmy dyrektorki szkoły. Wszystkie polskie dzieci nosiły na szyi medalik albo krzyżyk. Ona chodziła i zrywała nam je z szyi krzycząc „Boga nie ma!” i wrzucała do kosza. Dzieci płakały, bały się, ale i tak potem wyciągały łańcuszki ze śmieci.

Reklama

– Rosjanie, którzy nas pilnowali, mówili, że nigdy nie wrócimy do Polski. Jedna Rosjanka powiedziała do mnie: ty pojedziesz do Polski, kiedy słońce wstanie tam. I pokazała na zachód. Ale ja twardo jej odpowiadałem, że pojadę. I wróciłem. Chęć wydostania się stamtąd była w nas ogromna – podkreśla zesłaniec.

Wytrzymałem

– Wyobraźcie sobie, że jesteście w baraku, nie macie chleba, nie macie ubrań, nie macie podstawowych sprzętów, mróz, głód, choroby. Nie wiem, czy młodzi ludzie dzisiaj są w stanie sobie wyobrazić, przez co przeszliśmy, jak żyliśmy – mówi drżącym głosem Sybirak. – Dlaczego wytrzymaliśmy? Bo Polak potrafi wszystko. Jak się uprze, powie sobie, że musi przeżyć, to będzie jadł trawę, będzie wyrąbywał Tajgę, zgrzytał zębami, płakał, ale się nie podda. Mama nam ciągle powtarzała: pomódlcie się, ale nie płaczcie, bo to wyniszcza organizm. Musimy wytrzymać. I wytrzymałem.

2022-03-01 13:06

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Jan Paweł II i przesłanie z Fatimy

Niedziela podlaska 20/2019, str. 6

[ TEMATY ]

Akcja Katolicka

koncert

wykład

Monika Kanabrodzka

Bp Tadeusz Pikus przewodniczył Eucharystii w węgrowskiej bazylice

Bp Tadeusz Pikus przewodniczył Eucharystii w węgrowskiej bazylice

Wykład, koncert i Msza św. to ważne punkty Zjazdu Akcji Katolickiej Diecezji Drohiczyńskiej, który odbył się 4 maja br. w Węgrowie pod hasłem: „«Totus Tuus» Jana Pawła II a przesłanie z Fatimy”

W tematykę spotkania ściśle związaną z kultem Pani Fatimskiej i jej czcicielem św. Janem Pawłem II wprowadził ks. prof. Janusz Lekan z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Podczas wykładu pt. „Fatima: miłość o macierzyńskim obliczu”, zgromadzeni w Węgrowskim Ośrodku Kultury mogli dowiedzieć się o tym m.in., jakie przesłanie wypływa z Fatimy dla misji Kościoła, czy objawienia fatimskie są nam potrzebne, a także, co to znaczy, że Kościół jest naszą matką. – Papież nie tylko w tajemnicy Fatimskiej odczytywał tajemnicę cudownego ocalenia swojego życia, ale sam wiernie wypełniał polecenie Maryi przekazane w fatimskich zjawieniach – powiedział prelegent. Dodał, że zjawienia fatimskie są dla nas pomocniczym znakiem zbawczym, który pomaga otworzyć się nam na Bożą prawdę i aktywnie współpracować z Bożą łaską.

CZYTAJ DALEJ

Najpierw wołanie, później powołanie

2024-04-25 23:30

ks. Łukasz Romańczuk

Konferencja do młodzieży bpa Jacka Kicińskiego CMF

Konferencja do młodzieży bpa Jacka Kicińskiego CMF

Egzamin dojrzałości i ósmoklasisty coraz bliżej. O dary Ducha Świętego i pomyślność na czas pisania matur modlili się uczniowie szkół średnich i ci, kończący “podstawówkę”. Była to także okazja do wysłuchania konferencji o. bpa Jacka Kicińskiego CMF.

Z racji tego, że modlitwa ta odbywała się w czasie Tygodnia Modlitw o powołania kapłańskie i zakonne, konferencja dotyczyła rozeznawania powołania i swojej drogi życiowej. Przede wszystkim bp Jacek wskazał młodym, że w rozeznawaniu ważne jest słuchanie głosu Pana Boga.- Powołanie dzieje się w wołaniu. Najpierw słyszymy wołanie, a potem dokonuje się powołanie. Jezus woła każdego z nas po imieniu - mówił biskup, dodając, że to od człowieka zależy, czy ten Boży głos będzie słyszalny. Ta słyszalność dokonuje się w momencie, kiedy otworzy się uszy swojego serca. - Uczniowie przechodzili szkołę wiary. Mieli momenty zwątpienia. Na początku były wokół Niego tłumy, ale z czasem grupa ta zaczęła topnieć, bo zaczął wymagać. I zapytał Piotra: „Czy i wy chcecie odejść?”. Wszystko zaczyna się od słowa i w tym słowie się wzrasta - przekonywał bp Jacek.

CZYTAJ DALEJ

Radosna twarz Kościoła

2024-04-26 16:28

Magdalena Lewandowska

Podczas Cecyliady dzieci wspólne wielbią Boga poprzez śpiew.

Podczas Cecyliady dzieci wspólne wielbią Boga poprzez śpiew.

Już po raz 8. odbyła się Cecyliada – przegląd piosenki religijnej dla przedszkolaków.

Organizatorem wydarzenia jest katolickie przedszkole Lupikowo przy współpracy parafii św. Trójcy na wrocławskich Krzykach. Przegląd ma charakter ewangelizacyjny i integracyjny – nie ma rywalizacji, jest za to wspólny śpiew na chwałę Bogu. W tym roku wzięło w nim udział 80 dzieci z wrocławskich przedszkoli i jedna śpiewająca wspólnie rodzina. – Cecyliada to wydarzenie, które od lat gromadzi najmłodszych członków Kościoła, z czego jesteśmy bardzo dumni. Cieszymy się, że właśnie poprzez tę inicjatywę możemy zachęcać dzieci do wielbienie Boga i uświęcania się poprzez muzykę – mówi Aleksandra Nykiel, dyrektor przedszkola Lupikowo. Podkreśla, że co roku nie brakuje zgłoszeń, a kolejne edycje pokazują potrzebę takich wydarzeń. – Muzyka pięknie potrafi kształtować wrażliwość religijną, patriotyczną, ale też wrażliwość na drugiego człowieka. Śpiew pomaga doświadczyć i opowiadać o miłości Boga, a takie wydarzenia uczą też, jak na tę miłość odpowiadać – dodaje.

CZYTAJ DALEJ
Przejdź teraz
REKLAMA: Artykuł wyświetli się za 15 sekund

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję