Reklama

Niedziela Lubelska

Królewskie miasto

Urzędów to wyjątkowe miasto na mapie diecezji, którego historię tworzyli ludzie sięgający marzeniami gwiazd.

Niedziela lubelska 32/2022, str. VI-VII

[ TEMATY ]

Urzędów

Paweł Wysoki

Matka Boża Urzędowska

Matka Boża Urzędowska
Dodaj nasz portal do preferowanych źródeł Google
Artykuły z niedziela.pl będą pojawiać się częściej w Twoich wynikach wyszukiwania

Królewski Urzędów, dziś położony z dala od głównych dróg, niegdyś znajdował się na skrzyżowaniu ważnych szlaków. Świetności dodawała mu architektura, z wyróżniającymi się aż czterema świątyniami. Najcenniejszą wartością miasta byli jednak i są ludzie, oddani sercem nauce i pracy, zawsze wierni Bogu i Ojczyźnie.

Sześć wieków historii

Reklama

Początki miasta wiążą się z 1405 r. i królem Władysławem Jagiełłą. Dzięki niemu szlak kupiecki z Sandomierza do Lublina, będący częścią szlaku z Krakowa na Litwę, przebiegał przez Urzędów. Miasto dynamicznie się rozwijało, dając mieszkanie i pracę licznym rzemieślnikom, szczególnie sukiennikom i tkaczom. Od 1474 r. aż do upadku Rzeczypospolitej było jednym z miast powiatowych rozległego województwa lubelskiego. Odbywały się tu sejmiki, działał sąd ziemski. W 1425 r. powstała parafia. Poza kościołem parafialnym wierni gromadzili się na nabożeństwach w kościołach św. Otylii, św. Elżbiety (najprawdopodobniej ufundowanym przez cech sukienniczy) i Świętego Ducha, przy którym działał szpital. Na przełomie XVI i XVII wieku, w czasach największego rozkwitu, w Akademii Krakowskiej kształciło się ponad sześćdziesięciu studentów z Urzędowa, a niektórzy z nich pobierali nauki nawet w odległej Padwie. „Świadkami” złotego okresu rozwoju są charakterystyczny układ średniowiecznego miasta z uliczkami odchodzącymi od rynku, a także zachowane wały ziemne, usypane wokół miasta dla ochrony przed najeźdźcami. Do naszych czasów przetrwała południowa część wałów, którymi biegnie szlak turystyczny. Niestety, w przeszłości nie uchroniły Urzędowa od zniszczeń dokonanych przez kozaków Chmielnickiego, Szwedów i Rosjan. Złą pieczęć na historii wojen i ludzkich dramatów w 1915 r. postawili Rosjanie, którzy doszczętnie spalili miasto. Pożarowi nie oparł się murowany kościół parafialny, jednak mieszkańcy zdołali go odbudować.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Serce Urzędowa

Reklama

Wznosząca się na wzgórzu świątynia parafialna św. Mikołaja jest dumą Urzędowa. Kościół został zbudowany w połowie XVIII wieku w stylu późnobarokowym; z tego okresu zachowała się m.in. wieżyczka – sygnaturka, której nie strawił pożar. Postawiony na fundamentach znacznie starszych kościołów skrywa leciwe epitafia i obrazy, które są materialnym łącznikiem z przeszłością. W głównym ołtarzu umieszczony jest obraz św. Otylii, orędowniczki w chorobach oczu. Został tu przeniesiony w 1781 r. z kościoła pw. świętej benedyktynki, który znajdował się niegdyś na obrzeżach parafii. Wierni szczególną czcią otaczają obraz Matki Bożej nazywanej Urzędowską. To najprawdopodobniej najstarszy i najcenniejszy zabytek, który odkryto dzięki kradzieży. Do lipca 1972 r. obraz znajdował się na jednej z kościelnych ścian, wśród wielu innych. Dopiero jego zniknięcie uruchomiło lawinę zdarzeń; odnalazł się 3 lata później w Białymstoku, a za jego kradzieżą stała szajka złodziei dzieł sztuki. W 1975 r., po uroczystym wprowadzeniu, obraz Matki Bożej został umieszczony po prawej stronie ołtarza. Od tamtej pory co miesiąc, w pierwsze soboty miesiąca, wierni z Urzędowa i okolic gromadzili się na modlitwie, by wypraszać za wstawiennictwem Maryi potrzebne łaski. Z czasem maryjne nabożeństwo, które trwa do dzisiaj, przeniesiono na środy. W grudniu ub.r. pod obrazem umieszczono relikwie bł. ks. Jerzego Popiełuszki. Wystarała się o nie dla swojej rodzinnej parafii prof. Zyta Grabowska, która brała udział w badaniach ciała męczennika. Od śmierci ks. Jerzego w 1984 r. w Urzędowie co miesiąc odprawiana jest Msza św. w intencji Ojczyzny.

Sanktuarium pod niebem

Wśród pielgrzymów i turystów szczególnie znana jest i chętnie odwiedzana kapliczka św. Otylii. Początki kultu tej świętej giną w mrokach historii, ale na pewno w 1690 r. murowano-drewniana kaplica, nazywana przez miejscową ludność kościołem św. Otylii, wymagała remontu. Przeprowadzili go benedyktyni ze Świętego Krzyża; być może oni także byli krzewicielami kultu patronki od chorób oczu. Według innej tradycji, kult św. Otylii zaszczepili kanonicy laterańscy z Kraśnika. Z kolei legenda głosi, że córka alzackiego księcia, która odzyskała wzrok po przyjęciu chrztu, ukazała się pastuszkom nad źródłem przy drodze na Dzierzkowice. Dawny kościół uległ zniszczeniu; łaskami słynący obraz świętej od ponad 2 wieków znajduje się w kościele parafialnym. Dziś nad źródełkiem, w pięknej scenerii kompleksu wodno-łąkowego, wznosi się kapliczka zbudowana w 1890 r. Chociaż w liturgii Kościoła św. Otylia wspominana jest w grudniu, od lat 30. XIX wieku w poniedziałek po Zesłaniu Ducha Świętego przy kapliczce odbywają się uroczystości odpustowe. Msza św. przy ołtarzu polowym sprawowana jest tam także dla pielgrzymów zmierzających w sierpniu na Jasną Górę. Do kapliczki prowadzi grabowa aleja, w której pomiędzy drzewami umieszczone są figury świętych: od Wojciecha i Stanisława po Jana Pawła II. Przy źródełku można się natknąć na osoby przemywające twarz wodą; znane są świadectwa uleczenia z chorób oczu. Według tradycji, św. Otylia uratowała też partyzanta, który w podpiwniczeniu kapliczki schronił się przed niemieckim pościgiem.

Szlakiem pomników i kapliczek

Historii ludzi zawdzięczających życie Bożej Opatrzności w Urzędowie jest znacznie więcej. Na przedmieściu Rankowskim, wśród wypielęgnowanej zieleni, kryje się wotywna kapliczka Matki Bożej Częstochowskiej. Po II wojnie światowej zbudowali ją Placyda i Ignacy Pomorscy, którzy uniknęli śmierci z rąk Niemców. W ich gospodarstwie często stacjonowali partyzanci; podobnie 11 września 1943 r. Feralnego dnia dwóch z nich samowolnie zabiło Niemca, który dostarczał mleko z pobliskiej mleczarni do zakładów w Kraśniku. W odwecie okupanci zamordowali 17 młodych ludzi ze Skorczyc, ale nie wiedzieć czemu, nie przeszukali gospodarstwa w pobliżu mleczarni, w którym partyzanci zostawili mnóstwo broni. Zauważywszy Niemców, gospodyni powierzyła się opiece Maryi i Jej zawdzięczała ocalenie rodziny, a być może i całej okolicy przed pacyfikacją. Wśród licznych krzyży, kapliczek i pomników rozsianych po urzędowskiej ziemi warto odszukać pomnik Obrońców Lwowa z 1918 r., rok młodszy obelisk upamiętniający Tadeusza Kościuszkę, pomnik Józefa Piłsudskiego z 1936 r. czy absolutnie wyjątkowy pomnik wystawiony rodzicom przez dzieci w dowód wdzięczności za wykształcenie. Obelisk znajduje się przed remizą strażacką w Bęczynie; poza inskrypcją jest na nim charakterystyczna postać mężczyzny pchającego przed sobą taczkę. To Stanisław Gozdalski, jeden z mieszkańców wioski, który z taczką wypełnioną żywnością wędrował do odległego o 40 km Janowa Lubelskiego, gdzie wysłał do szkół czwórkę dzieci. W Urzędowie, jak nigdzie indziej, od wieków kładziono nacisk na wykształcenie. Z tej miejscowości, niezależnie od czasu, pochodzi znaczna liczba nauczycieli, lekarzy, prawników, oficerów, kapłanów (m.in. bp Zdzisław Goliński). Najsławniejsze postaci to Marcin z Urzędowa, lekarz i botanik, autor Herbarza Polskiego, oraz wybitny rzeźbiarz i architekt Jan Michałowicz (obaj z XVI wieku), a także zmarły na emigracji w 1885 r. Leon Ulrich, tłumacz dzieł Szekspira. Tę trójkę przypomina pomnik wystawiony na rynku na 600-lecie Urzędowa. A tuż obok, na murach kamienicy, zaledwie od roku, wzrok przyciąga mural inspirowany dziełem Zygmunta Rozwadowskiego Zajęcie Urzędowa przez pułk Legionów Polskich w 1915 r.

Za pomoc w przygotowaniu tekstu dziękuję p. Andrzejowi Słowikowi.

2022-08-03 09:55

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Oceń: 0 0 dodaj do źródeł Google

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Kard. Krajewski do ubogich: „Módlcie się za nas”

– Przed Bogiem wszyscy jesteśmy ubodzy. Milioner i żebrak, prezydent i bezdomny, biskup i grzesznik – mówił kard. Konrad Krajewski podczas Mszy Świętej z okazji X Światowego Dnia Ubogich w łódzkiej archikatedrze. Metropolita łódzki zwrócił się do osób potrzebujących z prośbą: „Gorąco módlcie się za nas”.

15 listopada w archikatedrze św. Stanisława Kostki w Łodzi sprawowana była uroczysta Eucharystia z udziałem osób ubogich, wolontariuszy oraz przedstawicieli organizacji niosących pomoc potrzebującym. Liturgii przewodniczył kard. Konrad Krajewski, metropolita łódzki. Tegoroczny Światowy Dzień Ubogich, obchodzony pod hasłem „Pan jest ucieczką ubogiego”, był zwieńczeniem tygodnia spotkań i działań charytatywnych prowadzonych od 10 listopada. Przed rozpoczęciem Mszy Świętej Tomasz Kopytowski, dyrektor Caritas Archidiecezji Łódzkiej, podziękował wszystkim organizacjom, pracownikom i wolontariuszom za zaangażowanie. Podkreślił, że najważniejszym owocem minionych dni była możliwość budowania relacji i bycia razem, ramię w ramię, niezależnie od sytuacji życiowej.
CZYTAJ DALEJ

Kanclerz Kurii Wrocławskiej: “Każdy z nas ma jakiś talent, ale to dopiero połowa drogi”

2026-11-15 16:33

Materiał prywatny

Ks. Piotr Żuber, kanclerz Kurii

Ks. Piotr Żuber, kanclerz Kurii

Przez cały weekend w parafii Trójcy Świętej we Wrocławiu - Krzykach odbywały się Warsztaty Dzieła Muzycznego Synodu Archidiecezji Wrocławskiej. Zwieńczeniem wydarzenia była uroczysta suma z koncertem. Mszy św. przewodniczył i homilię wygłosił kanclerz Kurii Wrocławskiej, ks. dr Piotr Żuber.

Kaznodzieja zachęcał, by dostrzegać nie tylko talenty artystyczne czy sportowe, ale również te, które łatwo przeoczyć: umiejętność organizowania, empatię, cierpliwość i dobroć. - Każdy z nas ma jakiś talent. […] Są talenty artystyczne. Śpiewacy mają talent, artyści malarze mają talent i wielu jeszcze innych artystów w różnych dziedzinach sztuki. Są talenty sportowe. […] Są takie talenty, można powiedzieć organizacyjne. Mówi się, że ktoś ma żyłkę do interesu. Że ktoś potrafi coś zorganizować. […] Są też takie talenty duchowe, pewne dary duchowe, które otrzymaliśmy i o które też trzeba zadbać - wskazał kapłan, dodając: - Święty Paweł wymienia w Liście do Galatów, co jest owocem Ducha: miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, łagodność, opanowanie. I czasami ktoś ma taką na przykład empatię i nawet nie pomyśli, że to może być jego talent. A tymczasem każdy z nas ma jakiś talent i z tym talentem jest związane zadanie do wypełnienia”.
CZYTAJ DALEJ

Ruch Czystych Serc: Między lękiem a zaufaniem

2026-11-16 11:34

[ TEMATY ]

Ruch Czystych Serc

archidiecezja łódzka

Joanna Popławska

Jak zaufać Bogu, kiedy życie stawia przed człowiekiem trudne wyzwania? Czy wiara może pomóc przezwyciężyć strach i pozostać wiernym swoim wartościom? Odpowiedzi na te pytania poszukiwali uczestnicy V Ogólnopolskiego Spotkania Ruchu Czystych Serc, które 14 listopada odbyło się w parafii Najświętszego Imienia Jezus w Łodzi pod hasłem „Zaufanie na pierwszym planie”.

Wydarzenie zgromadziło młodych ludzi pragnących pogłębić swoją relację z Bogiem i odkrywać, czym jest prawdziwe zaufanie. Ogólnopolskie spotkania organizowane są w Łodzi od pięciu lat z inicjatywy lokalnej wspólnoty Ruchu Czystych Serc, w pobliżu liturgicznego wspomnienia bł. Karoliny Kózkówny, patronki ruchu. Jak wyjaśnia Ewelina Brożyńska, główna animatorka łódzkiej wspólnoty, każda edycja poświęcona jest innej cnocie, którą młodzi odkrywają, inspirując się życiem błogosławionej. W poprzednich latach rozmawiano o czystości, świętości, służbie Bogu i wdzięczności. Tym razem w centrum znalazło się zaufanie. – Dla mnie osobiście temat zaufania mocno wybrzmiał podczas rekolekcji. Zrozumiałam wtedy, jak ważne jest powierzenie swojego życia Panu Bogu – podkreśla animatorka.
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję