W efektywnej nauce bardzo ważne są przezwyciężanie barier i blokad utrudniających przyswajanie wiedzy oraz organizacja pracy. Najpierw warto się zastanowić, na co tracimy przeznaczone na naukę godziny.

Wśród najbardziej popularnych złodziei czasu wymienia się najczęściej: szukanie zagubionej rzeczy, przekładanie papierów, odkładanie spraw na później. Ponadto: mało efektywne rozmowy telefoniczne, przesiadywanie na zbyt długich spotkaniach, czekanie w kolejce czy surfowanie po internecie.

Róbmy to, co ważne

Jeśli już odnajdziemy naszego głównego złodzieja czasu, kolejnym krokiem będzie opanowanie sztuki gospodarowania czasem. Nauczmy się odróżniać sprawy pilne od tych mniej ważnych. Podzielmy zadanie na określone partie i rozkładajmy ich wykonanie w pewnych jednostkach czasu. Postawmy na rozwijanie w sobie elastyczności – nasze plany mogą ulec zmianie, więc nauczmy się tworzyć szybko nowe, tak aby nie tracić czasu.

W trakcie wykonywania danej czynności skoncentrujmy się – to umożliwi nam wykonanie zadania w znacznie krótszym czasie.

Uczmy się również asertywności. Podzielmy czas wolny między rodzinę, dodatkową pracę, wypoczynek i samodoskonalenie.

Pomocą w szybkim uczeniu się może być skorzystanie z zasady Pareto, która ma znaczenie dla naszej produktywności. W myśl tej zasady 80% wyników każdego działania wynika z zaledwie 20% wysiłku. Najmniejszy odsetek przyczyn ma duży wpływ. Jest to szczególnie prawdziwe w biznesie i nauce.

Znajomość zasady Pareto ułatwi nam ustalanie priorytetów i pozwoli pracować mądrzej. Możemy np. uczyć się szybciej, jeśli poświęcimy mniej czasu na mniej ważne rzeczy, a skupimy się na tym, co naprawdę ważne. Pomoże to również w optymalnym wykorzystaniu pozostałego czasu. Zasadę Pareto można również wykorzystać do zarządzania czasem. Identyfikując najważniejsze działania i relacje, możemy zmaksymalizować czas poświęcany na te działania.

Motywacja

Nie sposób mówić o skutecznej nauce bez praktykowania wewnętrznej dyscypliny, która pomoże nam rozprawić się z lenistwem. Może w tym pomóc odkrycie i rozwijanie swoich zainteresowań, wyznaczanie sobie konkretnych celów i pamiętanie o rzeczach wielkich, których mamy zamiar dokonać.

Nie bez znaczenia jest organizacja nauki tak, by była jak najbardziej przyjemna. Często lenistwo staje się nawykiem – warto więc uświadomić sobie, że stare nawyki można zmieniać przez tworzenie nowych.

W zdobyciu skutecznej motywacji do nauki mogą nam pomóc także konkretne przykłady. Helena Modrzejewska, by spełnić swoje marzenie o grze na deskach teatru w Stanach Zjednoczonych, nauczyła się angielskiego w 8 miesięcy. Miała wtedy 37 lat. Heinrich Schliemann tak bardzo marzył o odnalezieniu starożytnej Troi, że w wieku 7 lat zaczął się uczyć łaciny. Wymyślił swoją własną metodę nauki języków obcych. Dzięki metodzie idealnie dostosowanej do swoich predyspozycji podstawy angielskiego zdobył w 4 tygodnie, a francuskiego, włoskiego i hiszpańskiego – w 6 tygodni. Po trzydziestce Schliemann nauczył się jeszcze rosyjskiego i – oczywiście – odnalazł starożytne miasto.

Mój typ inteligencji

Pomocą w skutecznej nauce będzie też określenie i doskonalenie swojego typu (typów) inteligencji. Naukowcy wyróżniają dziesięć typów inteligencji: matematyczno-logiczną, werbalną, muzyczno-rytmiczną, przestrzenną, duchową, praktyczną, przyrodniczą, społeczną, intrapersonalną i kinestetyczną.

Każdy człowiek dysponuje własnym, wyjątkowym profilem rozwoju poszczególnych typów inteligencji. Prawa strona mózgu odpowiada za inteligencję przestrzenną, kinestetyczną, intrapersonalną, społeczną i muzyczno-rytmiczną, natomiast lewa strona – za inteligencję matematyczno-logiczną i werbalną.

W doskonaleniu tego ostatniego typu inteligencji pomocne może być np. tworzenie skojarzeń i wizualizacji, czytanie książek i artykułów w języku obcym czy uczenie się przez przepisywanie tekstów.

Inteligencję duchową możemy udoskonalać przez czytanie książek i artykułów o tematyce religijnej i filozoficznej, wypisując z nich ulubione cytaty i fragmenty lub prowadząc dziennik.

W doskonaleniu inteligencji matematyczno-logicznej pomoże np. nauka przez zgadywanie, robienie linearnych notatek czy zadbanie o uporządkowanie miejsca do nauki.

Różne tematy

Istotną rzeczą jest systematyczność. Naukowcy twierdzą, że nasz mózg zapamiętuje więcej, jeśli uczymy się częściej i krócej, niż gdy robimy to przez wiele godzin. Dobrze jest się uczyć poszczególnych zagadnień w krótkich 15-, 20-minutowych cyklach i robić między nimi przerwy. Badania pokazują, że ludzki mózg nudzi się, gdy przez dłuższy czas zajmuje się tym samym tematem. Warto więc zapewnić mu różnorodność: przerwę wykorzystać na rozwiązanie zadania z matematyki albo przejrzenie słówek z angielskiego. Taka zmiana wpłynie pozytywnie na efektywność nauki i poprawi pamięć. Dowiedziono, że kiedy zajmujemy się kilkoma tematami jednocześnie, pracujemy wydajniej, niż gdybyśmy zajmowali się tylko jednym.

Nauka jest efektywniejsza, jeśli weźmiemy się za nią o takich porach, kiedy umysł jest najbardziej wydajny – np. po śniadaniu, które zapewni mózgowi energię niezbędną do pracy, albo po spacerze. Lepiej nie robić tego „na głodnego” zaraz po przebudzeniu, po obfitym obiedzie, po którym naturalne jest uczucie senności, czy też wieczorem, gdy jesteśmy zmęczeni.

Graficzny sposób przedstawiania najważniejszych treści, czyli tzw. mapy myśli, pozwoli lepiej zapamiętać materiał. Wymaga to klasyfikacji informacji i odrzucenia wszystkiego, co zbędne. W centrum mapy powinny się znaleźć słowa klucze, które od razu rzucają się w oczy. Strzałkami oznaczmy powiązania między różnymi zjawiskami i pojęciami. Taki układ niejako wymusza dobre zrozumienie tych zależności, a to sprawia, że łatwiej zapamiętać materiał. Ważniejsze elementy zapiszmy większymi literami, mniej ważne – mniejszymi, możemy używać także kolorów. To wszystko sprawi, że nawet najnudniejszy temat przedstawiony w ten sposób zmieni się w przydatną notatkę, na którą wystarczy rzucić okiem, by przypomnieć sobie, czego dotyczy.

Liczę na pamięć

Warto postawić także na doskonalenie swoich umiejętności matematycznych przez ćwiczenie arytmetyki mentalnej, czyli metody liczenia w pamięci. Możemy np. wykonać prosty trening na dodawanie lub odejmowanie ułamków, które wymaga sprowadzenia ich do wspólnego mianownika metodą motyla.

Na przykład: 3/4 + 2/5. Najpierw wykonajmy mnożenie krzyżowe: 3 x 5 = 15 i 4 x 2 = 8. Następnie dodajmy dwa wyniki, aby uzyskać końcowy licznik: 15 + 8 = 23. By znaleźć mianownik, pomnóżmy dwa mianowniki: 4 x 5 = 20. Dlatego: 3/4 + 2/5 = 23/20.

Metody i sposoby skutecznej nauki są bardzo różne i jest ich wiele. Łączy je jednak jedna wspólna cecha – nasza praca, wysiłek i zaangażowanie, bez których nawet te najdoskonalsze będą jedynie bezużytecznymi trikami. Bo jak mówi łacińskie przysłowie: „Matką wiedzy jest powtarzanie”.