Brat straszy mnie, że jeśli nie będę mu nadal pomagać finansowo, to zaskarży mnie o alimenty. Czy to możliwe?

Odpowiedź eksperta
Właściwie tak. Ale nie jest to takie proste.

Obowiązek alimentacyjny względem rodzeństwa jest ostatnim w kolejności obowiązkiem. Mowa o nim wówczas, gdy nie ma zobowiązanych krewnych w linii prostej.

W pierwszej kolejności należy dochodzić alimentów od małżonka. Gdy uzyskanie ich jest niemożliwe lub niewystarczające, można ich dochodzić od zstępnych, tj. dzieci i wnuków, a w następnej kolejności – od wstępnych, tj. rodziców i dziadków. Pierwsi w kolejności do płacenia alimentów są zstępni (dzieci lub wnuki uprawnionego). W przypadku gdy nie ma zstępnych lub nie są oni w stanie realizować obowiązku, można alimenty egzekwować od wstępnych (rodziców, dziadków). Kiedy i tych nie ma lub oni także nie są w stanie realizować obowiązku alimentacyjnego – dopiero na końcu tej kolejki znajduje się rodzeństwo. Wówczas może się pojawić obowiązek, którym są alimenty na rodzeństwo.

Alimenty na rodzeństwo mogą być realizowane w całości lub w części także przez m.in. zapewnienie lokalu mieszkalnego, przygotowywanie posiłków, dostarczanie lekarstw, pielęgnację itp.

Alimenty można uzyskać na dwa sposoby. Po pierwsze, można załatwić sprawę polubownie. Ugoda może być zawarta w dowolnej formie (oczywiście, dla celów dowodowych powinna być zawarta na piśmie). W przypadku niepłacenia alimentów przez zobowiązanego konieczne będzie dochodzenie ich w sądzie – i to jest ta druga możliwość. W tym celu trzeba napisać pozew i złożyć go w sądzie rejonowym w miejscu zamieszkania osoby, której należą się alimenty.

Jednak aby ominąć drogę sądową, należy u notariusza zawrzeć ugodę w formie aktu notarialnego, w którym zobowiązujemy się do płacenia alimentów (art. 777 Kodeksu postępowania cywilnego).

Wysokość alimentów ustala się na podstawie dwóch czynników. Pierwszym są usprawiedliwione potrzeby uprawnionego, które są związane przede wszystkim z utrzymaniem mieszkania, wyżywieniem, nabywaniem odzieży, leczeniem, higieną osobistą, zainteresowaniami kulturalno-społecznymi. Drugim czynnikiem są możliwości majątkowe i zarobkowe tego, kto ma alimenty płacić.

W razie już zasądzonych alimentów prawo przewiduje możliwość zmiany ich wysokości w przypadku zmiany potrzeb uprawnionego bądź zmiany możliwości alimentacyjnych zobowiązanego, np. można się domagać zwiększenia alimentów, jeśli uprawniony ma większe potrzeby niż w chwili ustalania wysokości alimentów albo jeśli zobowiązany zarabia więcej lub mniej niż w chwili ustalania ich wysokości.