Reklama

Kaplica na Górze Witosławskiej

Niedziela kielecka 28/2004

Choć dawno już minęły czasy, gdy szczyty gór budziły w ludziach lęk przed nieznanym, a lasy pełne były dzikiego zwierza i - jak przekazywała tradycja - złych mocy, do dziś wiele miejsc w świętokrzyskiej krainie nosi znamiona tamtych wierzeń, a ich przeszłość pozostaje spowita mgłą tajemnicy.
Bez wątpienia należy do nich Góra Witosławska - wysunięta na północ, boczna kulminacja masywu Szczytniaka w Paśmie Jeleniowskim. Podtrzymaniu tajemniczości tego miejsca sprzyja położenie i charakter grupy górskiej, do której należy Pasmo Jeleniowskie - najdalej na wschód wysunięty fragment łańcucha Gór Świętokrzyskich, w całości porośnięty przepastnymi lasami bukowymi, z którymi konkurować może chyba tylko prastara Puszcza Jodłowa w Łysogórach. Na dodatek przez Górę Witosławską nie wiedzie żaden znakowany szlak turystyczny, czyniąc ją mało znaną wśród miłośników pieszych wędrówek.
Jeśli jednak zapytać mieszkańców Witosławic lub Nagorzyc, wsi położonych u podnóży góry, to okaże się, że z dawien dawna wywierała ona znaczący wpływ na kulturę i tradycję tutejszej ludności. Najlepszym dowodem na to jest fakt istnienia pod jej szczytem kaplicy pw. Ducha Świętego, w której każdego roku odbywają się uroczystości zielonoświątkowe, gromadzące rzesze mieszkańców okolicznych miejscowości.
Jaka zatem była przeszłość tego miejsca?
Z powstaniem kaplicy na Górze Witosławskiej wiążą się liczne legendy i tradycyjne przekazy, niejednokrotnie zawierające ziarno prawdy historycznej.
Jedno z podań mówi, że budowlę wystawiono w miejscu, gdzie niegdyś istniał zamek Witosława - okrutnego władcy okolicznych ziem, który za najmniejsze nawet przewinienie skazywał swoich poddanych na śmierć. Jego jedyny syn, noszący to samo imię, zakochał się w córce leśniczego i po kryjomu wziął z nią ślub w wiejskim kościele. Kiedy młodzi wrócili na zamek, rozgniewany ojciec kazał wtrącić do lochów niechcianą synową. Zbyt wielka była jego pycha, by pozwolić na taki mezalians. Nie pomogły nawet błagania syna. Kiedy dziewczyna zmarła, serce młodego Witosława pękło z rozpaczy.
Ojciec opamiętał się poniewczasie. Chcąc odpokutować za wyrządzone zło, kazał zburzyć zamek i rozdać dobra służbie, sam zaś podjął życie pustelnicze w nędznej chacie. Po jego śmierci ludzie wybudowali tu kaplicę, zaś górę zaczęto nazywać Witosławską.
Wprawdzie to tylko legenda, ale można w niej znaleźć wiele zbieżności z losami niejakiego Wacława Jazłowieckiego, przypuszczalnego fundatora kaplicy. Był to okryty sławą wojenną wojewoda podolski, który zabił biskupa ormiańskiego, gdy ten upomniał go za złe traktowanie poddanych. Po zabójstwie, targany wyrzutami sumienia, porzucił swe rozległe dobra i osiadł w pustelni na Górze Witosławskiej. Działo się to rzekomo w połowie XVIII w. Jednak historycy zastrzegają, że postać wojewody jest na poły mityczna, gdyż w zachowanych przekazach, dotyczących rodu Jazłowieckich, notabene wymarłego bezpotomnie w XVII w., nie ma nikogo o takim imieniu...
To nie koniec tajemnic Góry Witosławskiej - nie mniej zawiły jest trop dorocznych uroczystości zielonoświątkowych w kaplicy pod szczytem.
Najbardziej prawdopodobna wydaje się teza o przeniesieniu tej tradycji z położonego nieopodal klasztoru benedyktynów na Świętym Krzyżu, gdzie aż do XV w. w dniu Zielonych Świąt odbywał się wielki jarmark, zlikwidowany w 1468 r. na mocy ukazu króla Kazimierza Jagiellończyka. Jednak niektórzy badacze sugerują, że zgromadzenia na Górze Witosławskiej mogą mieć dużo starszy rodowód, sięgający czasów przedchrześcijańskich, bądź pierwszych wieków po chrzcie Polski, kiedy wierzenia pogańskie ścierały się z nauką Kościoła. Tradycje te szczególnie długo utrzymywały się na terenach górzystych, gdzie wyniosłe szczyty, dominujące nad okolicą, budziły w ludziach zabobonny lęk.
Czy jednak na Górze Witosławskiej istniał prasłowiański ośrodek kultu? Odpowiedzi na to pytanie mogłyby dostarczyć wykopaliska archeologiczne. Niestety, po obiecującym początku - w 1988 r. w prezbiterium kaplicy odkopano fragment kamiennej budowli, którą zinterpretowano jako murek kultowy - badania zostały przerwane.
Kaplica na Górze Witosławskiej jest największym tego typu obiektem w Górach Świętokrzyskich. Posiada nawę i wyodrębnione prezbiterium z ołtarzem, w którym umieszczono obraz Matki Bożej Częstochowskiej. Drugi obraz, przedstawiający zesłanie Ducha Świętego, znajduje się nad tzw. łukiem tęczowym, oddzielającym prezbiterium od nawy. Wyposażenie kaplicy stanowią ponadto: dwa konfesjonały, ambona, ołtarzyk z obrazem św. Józefa, stacje Drogi Krzyżowej, drewniany chór w części zachodniej (przy wejściu), kamienna chrzcielnica i kilka drewnianych ławek.
Najłatwiej dotrzeć tu z Witosławic najpierw drogą wiodącą na przełęcz Karczmarka, następnie zaś obok przepięknej rzeźby Chrystusa upadającego pod krzyżem, stromo pod górę, na płaską polanę z kościółkiem. Doskonałą okazję do odwiedzenia Góry Witosławskiej mają turyści przemierzający Pasmo Jeleniowskie czerwonym szlakiem. Spacer ze wspomnianej już przełęczy Karczmarka (między górami Wesołówką i Szczytniakiem) do kaplicy i z powrotem nie powinien zająć więcej niż 40 min, a wizyta w tym urokliwym i nadal tajemniczym zakątku będzie wspaniałym duchowym dopełnieniem wrażeń z wędrówki.

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

IO Tokio: Polska sztafeta mieszana odebrała złote medale

2021-08-01 08:12

[ TEMATY ]

IO Tokio

PAP

Karol Zalewski, Natalia Kaczmarek, Justyna Święty-Ersetic i Kajetan Duszyński, którzy pobiegli w finale, na Stadionie Olimpijskim w Tokio odebrali złote medale za sobotni triumf w sztafecie mieszanej 4x400 metrów. Po raz pierwszy w tych igrzyskach rozbrzmiał Mazurek Dąbrowskiego.

W Polsce była 4.58 nad ranem, gdy ubrani w dresy i w maseczkach na twarzy biało-czerwoni z tac trzymanych przez członków władz MKOl i światowej federacji lekkoatletycznej wzięli złote medale i kwiaty. Zgodnie z przepisami sanitarnymi w Tokio medale sportowcy zakładają sobie na szyję sami.

CZYTAJ DALEJ

Świadomi tego, co najniższe i najwznioślejsze!

2021-07-27 12:14

Niedziela Ogólnopolska 31/2021, str. IV

[ TEMATY ]

homilia

Adobe Stock

Nie ma nic gorszego, jak życie na powierzchni – pozbawione kontaktu zarówno z tym, co w nas najwznioślejsze, jak i z tym, co... najniższe. Zbyt łatwo i bezrefleksyjnie dajemy się unosić strumieniowi oszałamiającej cywilizacji. To zmora i nieszczęście naszych czasów. Schodzenie na głębię, także tę mroczną, jest konieczne, by móc żarliwie zwracać swe oczy ku jasnej głębi serca i najwznioślejszym darom Boga.

CZYTAJ DALEJ

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski dla 100-letniego ks. Franciszka Hanka

2021-08-01 15:34

[ TEMATY ]

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Ks. Łukasz Romańczuk/Niedziela

Od lewej: ks. Paweł, ks. Franciszek Hanek, ks. Łukasz

Od lewej: ks. Paweł, ks. Franciszek Hanek, ks. Łukasz

Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski został w niedzielę odznaczony ks. kanonik Franciszek Hanek. Uroczystość odbyła się w Mielcu (Podkarpackie) podczas Mszy św. z okazji jubileuszu 100. urodzin duchownego i 70 lat jego kapłaństwa.

Jak poinformował w niedzielę rzecznik urzędu marszałkowskiego w Rzeszowie Tomasz Leyko Krzyż został przyznany przez Kapitułę Orła Białego na wniosek marszałka województwa podkarpackiego Władysława Ortyla, który jest również sekretarzem kapituły Polonia Restituta. On także odznaczył jubilata.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję