Ponad 900-letnia historia

bożogrobców rozpoczęła się w 1099 r. w Jerozolimie, gdy krzyżowcy powołali Bractwo Grobu Bożego do opieki nad pielgrzymami. Papież Kalikst II w 1122 r. zatwierdził Zakon Kanoników Stróżów Grobu Bożego. Gałąź rycerska wspólnoty dbała o bezpieczeństwo zakonników.
Po pielgrzymce do Ziemi Świętej w 1163 r. Jaksa herbu Gryf sprowadził bożogrobców do Miechowa, gdzie ufundował im klasztor i kościół. Zakonnicy, zwani miechowitami, w XV-XVII wieku mieli 2 miasta (Miechów i Skaryszew), 35 klasztorów, 48 wsi, kościoły, kaplice, szpitale i szkoły. Prepozyci miechowscy, generałowie zakonu, otrzymali prawo używania infuły, pastorału, dalmatyki i pierścienia. Byli nimi m.in. prymas Polski M. Łubieński i kard. A. Batory. Z dziedzictwa bożogrobców pozostały srebrny relikwiarz w kształcie kaplicy Grobu Pańskiego w Jerozolimie, podarowany w 1584 r. generałowi Zakonu Andrzejowi Batoremu przez Karola Boromeusza, krzyże, kielichy, obrazy, ornaty, księgozbiór. Dekret carski z 1819 r. kasował zakon.

Wzór chrześcijańskiego rycerza, obrońcy wiary,

rozpowszechnił się po upadku twierdzy Akkon i krucjacie 1291 r. Godność rycerza była nadawana przy Grobie Pańskim w Jerozolimie.
Ruch Rycerzy Świętego Grobu został powołany w 1863 r. Papież Pius IX nadał mu status zakonu papieskiego i znak - pięciokątny krzyż. Do insygniów tych papież Pius X dodał napierśnik z 7 części - symbol siedmiu wypraw krzyżowych, lancę i gwiazdę. Od 1949 r. papież mianuje Wielkiego Mistrza Zakonu Rycerzy Grobu Bożego w Jerozolimie. Jego kawalerowie i damy mają stać przy Ojcu Świętym, wspierać Łacińskiego Patriarchę Jerozolimy, dzieła charytatywne w Ziemi Świętej, szerzyć kult Męki Pańskiej i Zmartwychwstania. Przypomina to rytuał pasowania na rycerza, strój z krzyżem jerozolimskim, sztandar zakonu ze Zmartwychwstałym Chrystusem i zawołanie Deus lo vult! (Bóg tak chciał!) z I wyprawy krzyżowej.
W 1996 r. Ojciec Święty Jan Paweł II wyniósł miechowski kościół do godności bazyliki mniejszej.
Do Miechowa przyjechał kard. Carlo Furno - Wielki Mistrz zakonu. Prymas Polski kard. Józef Glemp został Wielkim Przeorem zakonu na Polskę, a prof. Jerzy Wojtczak - polskim zwierzchnikiem.
W 1997 r. bp Kazimierz Ryczan, ordynariusz kielecki, z Zakonu Rycerzy Grobu Bożego w Jerozolimie, erygował Miechowską Kapitułę Kolegiacką. W 1999 r. została powołana Polska Rada Zwierzchnictwa zakonu. W Miechowie odbyło się dziękczynienie za 900 lat bożogrobców, z udziałem kard. C. Furno.

Pielgrzymi w znaku krzyża jerozolimskiego

od wieków nawiedzali miechowską świątynię, np. św. Jadwiga Królowa i kard. Karol Wojtyła.
Jak za miechowitów, modlą się pielgrzymi w kaplicy Grobu Bożego, stojącej na miejscu pierwszego kościoła bożogrobców - na ziemi z jerozolimskiej Golgoty. Kaplica z 1530 r., otoczona krużgankami z Drogą Krzyżową, jest starsza od obecnej jerozolimskiej (1812 r.) i zawiera kamień, otoczony cierniową koroną, z jerozolimskiego Grobu Pańskiego. Napis Sepulcrum Christi Domini przypomina o świętości miejsca. Grób, z kamienia i drewna, wieńczy podwójny krzyż bożogrobców. W kamienną niszę w Wielki Piątek wsuwa się figurę Chrystusa.
Miechowici w Polsce szerzyli kult Męki Pańskiej i Zmartwychwstania. Ich kościoły były budowane na wzór bazyliki Grobu Bożego w Jerozolimie. Gdy nawiedzali je pątnicy, uzyskiwali odpusty jak w Ziemi Świętej. Bożogrobcy mieli swoje obrzędy paschalne: Ostatniej Wieczerzy, Męki Pańskiej, Pogrzebu Chrystusa, Nawiedzenia Grobu i Rezurekcji oraz ryt kościoła Grobu Bożego.

W Wielkim Tygodniu w Miechowie

wierni i zakonnicy przedstawiali Mękę Chrystusa w czasie Drogi Krzyżowej, idąc ze świątyni w Siedliskach do miasta.
Obecnie wierni rozważają Drogę Krzyżową Chrystusa, wędrując z dużym krzyżem ulicami miasta w Wielki Wtorek. W Wielki Piątek tradycyjnie już od kilku lat Drogę Krzyżową po krużgankach prowadzi bp K. Ryczan, w asyście kawalerów i dam Zakonu Rycerzy Grobu Bożego w Jerozolimie oraz maltańczyków (Zakon Rycerski św. Jana Chrzciciela Szpitala Jerozolimskiego) i ogromnych rzesz pielgrzymów. Chór śpiewa Pasję ks. T. Miazgi. Po nabożeństwie wielkopiątkowym Biskup w procesji przenosi Najświętszy Sakrament z bazyliki do Grobu Bożego przy śpiewie pieśni: Odszedł nasz Pan, Wiatr w przelocie, Ofiara spełniona, Płaczcie anieli. W niszę grobu wkłada się figurę Chrystusa, niesioną przez dziewczęta. Przy grobie wartę obejmują strażacy. Adorację rozpoczyna śpiew Gorzkich Żali.
Rezurekcja zaczyna się procesją wokół rynku. Potem wszyscy modlą się w bazylice, gdzie w ołtarzu głównym jest ukazane Zmartwychwstanie Pańskie:
Głazy kamienne tworzą jakby obramienia pustego grobu, wyrażonego w unikalnym reliefie - ze Zmartwychwstałym Chrystusem z chorągwią, głowami aniołów i promienistymi gloriami. Zmartwychwstaniem są zaskoczeni strażnicy w zbrojach, hełmach i z tarczami. Jeden upuścił hełm. Do grobu zbliżają się Maria Magdalena, Maria matka Jakuba i Salome - z amforami w rękach. Bóg Ojciec - w glorii promienistej i z berłem w ręku - spogląda z góry, otoczony aniołami i puttami, jakby patrząc na wiernych od wieków modlących się w pasyjnym sanktuarium.