Pod opiekę Maryi

W okresie międzywojennym zauważamy coraz częstsze oddawanie się w opiekę Matce Bożej, dokonywane na Jasnej Górze przez różne stany i grupy społeczne, m.in. przez wychowawców, kolejarzy, chłopów, posłów, naukowców, harcerzy i młodzież maryjną. Bardzo ważnego wymiaru nabrało ślubowanie młodzieży akademickiej, złożone 24 maja 1936 r.
Na początku XX wieku „akademik” (student) widziany był w Europie jako wolnomyśliciel, człowiek sceptyczny i obojętny religijnie, którego cechowała wyższość, dojrzałość i niezależność umysłowa. Pod koniec lat dwudziestych i w latach trzydziestych ubiegłego wieku zaczęły się dokonywać istotne zmiany w tym środowisku, których szczególnym znamieniem było coraz bardziej pozytywne nastawienie do religii i Kościoła. Wpłynął na to ogólnoświatowy kryzys ekonomiczny, jak i coraz bardziej widoczne zagrożenie ze strony faszyzmu. W Polsce bardzo duży wpływ na dokonujące się przemiany miało powołanie do życia Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, a także dynamiczne rozrastanie się Akcji Katolickiej oraz Duszpasterstwa Akademickiego.

Pierwsze pielgrzymki studentów

Tworzenie DA dało impuls do organizowania pierwszych, zamierzonych na szeroką skalę, pielgrzymek studentów na Jasną Górę. Inicjatywa wyszła od ośrodka lubelskiego. Pierwsza, nieliczna, pielgrzymka studencka miała miejsce 5 maja 1929 r.
Po trzech latach przerwy i różnych tarciach natury politycznej oraz religijnej w tych środowiskach pielgrzymki zostały wznowione. Impulsem liczniejszych i stałych już pielgrzymek akademickich był jubileusz 550. rocznicy sprowadzenia Cudownego Obrazu na Jasną Górę, obchodzony w 1932 r.
W lutym 1934 r. w warszawskim środowisku akademickim, związanym z Sodalicją Maryjną, w trakcie przygotowań do kolejnej pielgrzymki na Jasną Górę, powstała myśl obrania Matki Bożej patronką polskiej młodzieży akademickiej i złożenia Jej ślubowań. Myśl ta nawiązywała bezpośrednio do lwowskich Ślubów Jana Kazimierza oraz do polskiej praktyki ślubów, zwłaszcza po odzyskaniu niepodległości.
W pielgrzymce na Jasną Górę w 1934 r., już bardzo uroczystej, wzięło udział ponad tysiąc osób z całego kraju. Bp Antoni Szlagowski mówił o historycznym wymiarze ślubów, które połączą przeszłość z teraźniejszością. Natomiast ks. Edward Szwejnic - o „konieczności takiego przeorania dusz, aby cała młodzież wzięła udział w ślubowaniu”. Później tenże duszpasterz akademicki robił wszystko, żeby oczyścić pielgrzymki na Jasną Górę z elementów politycznych i nadać im religijny charakter.
Choć ks. Szwejnic zmarł nagle w lipcu 1934 r., temat ślubów coraz częściej pojawiał się na łamach katolickiej prasy młodzieżowej, zwracając szczególną uwagę na rolę Jasnej Góry w życiu Polski oraz na ogólnonarodowy wymiar przyszłych Ślubów Akademickich. Podkreślano z naciskiem, że katolicyzm to nie tylko wiara, ale i czyn. W pielgrzymce w 1935 r., w atmosferze żałoby po śmierci marszałka Józefa Piłsudskiego, przybyło ok. 2 tys. akademików.

Reprezentanci wszystkich uczelni

Przygotowania duchowe do pielgrzymki w 1936 r., która miała być połączona ze ślubowaniem młodzieży akademickiej, trwały w różnych środowiskach w całej Polsce. Patronował im rektor kościoła św. Anny w Warszawie, następca ks. Szwejnica, ks. Edward Detkens. Ostateczną wersję roty ślubowań ustalił bp Antoni Szlagowski. 3 maja 1936 r. Centralny Komitet Pielgrzymki Jasnogórskiej wydał odezwę wzywającą wszystkich Polaków do łączności modlitewnej z młodzieżą akademicką w dniu jej ślubowania.
W organizację pielgrzymki włączone były, oprócz studentów, różne środowiska, również wojsko, a przede wszystkim harcerze. Do Częstochowy przybyło, według najbardziej przybliżonych statystyk, ok. 20 tys. studentów, nie licząc seniorów oraz innych pielgrzymów, co daje 31% - 41% wszystkich studiujących w Polsce albo 38% - 50% studentów katolickich. Reprezentowali oni wszystkie uczelnie Rzeczypospolitej, razem ze Lwowem i Wilnem, oraz ogół organizacji akademickich, stojących na gruncie etyki katolickiej, bez względu na przekonania polityczne. Przybyły też, różnymi środkami lokomocji, wielotysięczne pielgrzymki robotników i chłopów. Jednym słowem, na Jasnej Górze 24 maja 1936 r. stanęła cała zjednoczona Polska, aby ponowić Śluby Królewskie.

Śluby

W dzień Ślubów Akademickich Cudowny Obraz Matki Bożej był wyniesiony na wały w uroczystej procesji. Mszę św. celebrował prymas August Hlond, zaś rotę ślubowań wypowiedział bp Antoni Szlagowski, który przed ślubowaniem zwrócił się do młodzieży w słowach: „Młodzieży umiłowana, dajesz dziś wzór całemu narodowi, boś wyprzedziła naród cały”. Wszyscy na placu jasnogórskim klęczeli i ze wzniesionymi w niebo rękami powtarzali za biskupem słowa przysięgi. Świadectwa tego wydarzenia mówią, że w sumie była to rzesza ponad 100 tys. pielgrzymów. Następnie Ksiądz Prymas Hlond poświęcił ryngraf - wotum oraz ryngrafy pamiątkowe. Ryngraf tej pielgrzymki jest wśród wotów na Jasnej Górze.

Student Karol Wojtyła

Środowiska akademickie z zapałem podjęły działania, aby wprowadzić w życie złożone Śluby. Wysiłki te przerwała wojna, choć studenci dotrzymali słowa, że będą każdego roku pielgrzymowali na Jasną Górę. Istnieją informacje, niekiedy bardzo szczegółowe, o tajnych pielgrzymkach wojennych. W dwóch takich pielgrzymkach, w 1942 r. oraz w 1943 r., brał udział krakowski student Karol Wojtyła.
Młodzież akademicka przyjęła Ewangelię Chrystusową jako program do czynnego realizowania w życiu. Ślubowanie było tego publicznym i zewnętrznym wyrazem oraz świadectwem odrodzenia religijnego i patriotycznego młodzieży polskiej. Potem wielu z tych młodych ludzi oddało życie w obronie Ojczyzny.
Dziś też potrzeba takich świadków, którzy wartości religijne i narodowe przedłożą nad wygodne życie, w którym praktycznie nie ma miejsca dla Boga i narodowej tradycji. Czy jednak polscy studenci się obudzą i pójdą w ślady swoich poprzedników z 1936 r.?